Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupa Birliği (AB) liderlerinin yaklaşan zirvesi öncesinde Çin'e yönelik ticaret politikasında daha sert adımlar atılabileceğinin sinyalini verdi. Merz, Çin'i doğrudan hedef almadan yaptığı açıklamada, "Başkalarının ortak kurallara uymaması karşısında pasif kalamayız ve kalmayacağız" ifadelerini kullandı. Bu sözler, AB'nin Çin ile olan ticari ilişkilerinde yeni bir döneme girildiğine işaret ediyor. Merz'in çıkışı, özellikle Çin'in sübvansiyonlu yerli üretim politikaları ve piyasa erişimindeki kısıtlamalarına karşı artan Avrupa tepkisini yansıtıyor. Brüksel'de düzenlenecek zirvede, AB'nin ticaret savunma araçlarının güçlendirilmesi ve Çin menşeli ürünlere yönelik soruşturmaların yoğunlaştırılması bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı: AB-Çin Ticaretinde Artan Gerilim
Son yıllarda AB ile Çin arasındaki ticari ilişkiler, özellikle Çin'in iç piyasasını korumaya yönelik politikaları ve Avrupalı şirketlere yönelik adil olmayan uygulamaları nedeniyle giderek geriliyor. Elektrikli araçlardan güneş panellerine, çelikten dijital hizmetlere kadar birçok sektörde Çin'in devlet destekli ihracatı Avrupalı üreticileri zor durumda bırakıyor. AB Komisyonu, geçtiğimiz aylarda Çin menşeli elektrikli araçlara ek gümrük vergisi getirmiş, ayrıca demir-çelik ve alüminyum gibi sektörlerde anti-damping soruşturmaları başlatmıştı. Merz'in bu çıkışı, Almanya'nın uzun süredir savunduğu 'ihtiyatlı denge' politikasından bir ayrılışı temsil etmiyor; aksine, Alman sanayisinin Çin pazarına bağımlılığına rağmen, Berlin'in de artık daha korumacı bir çizgiye kaydığını gösteriyor. Özellikle Alman otomotiv devleri, Çin'in elektrikli araç pazarında büyük pazar payı kaybetme endişesi yaşarken, Merz'in bu açıklaması sektörde tedirginlik yarattı.
AB Zirvesi öncesinde Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da benzer bir tutum sergileyerek, Avrupa'nın ticari egemenliğini korumak için daha güçlü araçlara ihtiyaç duyduğunu vurgulamıştı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise Çin'in Balkanlar ve Doğu Avrupa'daki yatırımlarına dikkat çekerek, AB'nin bu bölgelerdeki nüfuz mücadelesinde daha aktif olması gerektiğini savunuyor. Merz'in 'ortak kurallar' vurgusu, aslında AB'nin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) çerçevesinde işleyen kurallara dayalı ticaret sistemine olan bağlılığını ve Çin'in bu sistemi kendi lehine bükme girişimlerine karşı durma kararlılığını ifade ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Daha Geniş Bir Ticaret Savaşı mı?
Merz'in mesajı sadece AB-Çin ilişkilerini değil, aynı zamanda transatlantik ticaret dengelerini de ilgilendiriyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde Çin'e yönelik gümrük tarifelerini artırması beklenirken, AB'nin de benzer adımlar atması küresel ticarette yeni bir korumacılık dalgasına yol açabilir. Özellikle yeşil dönüşüm teknolojilerindeki Çin hâkimiyeti, Avrupa'nın iklim hedeflerini tehlikeye atarken, Merz'in bu sert çıkışı, AB'nin iklim politikalarıyla ticaret politikalarını birleştirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Ayrıca Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Orta Avrupa ülkelerinde artan etkisi, AB'nin bu bölgedeki siyasi ve ekonomik nüfuzunu zayıflatıyor. Merz, daha sert ticaret önlemleriyle Çin'in Avrupa'daki etkisini sınırlamayı ve AB'nin stratejik özerkliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
Öte yandan, Çin'in AB'ye karşı olası misillemeleri merak konusu. Pekin yönetimi, geçmişte benzer durumlarda Avrupa şirketlerine karşı ayrımcı düzenlemeler veya soruşturmalar başlatmıştı. Uzmanlar, özellikle lüks otomobil, kimya ve makine sektörlerinin hedef alınabileceğini belirtiyor. AB'nin Çin'e bağımlı olduğu kritik hammaddeler (nadir toprak elementleri gibi) konusunda ise her iki taraf da elini güçlü tutmaya çalışıyor. Merz'in açıklaması, bu hassas dengede AB'nin daha proaktif bir rol üstlenme kararlılığını teyit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB-Çin ticaret gerilimi, Türkiye için bir fırsatlar ve riskler dengesi sunuyor. Ticaret savaşının derinleşmesi, Türkiye'yi alternatif üretim üssü ve tedarik zinciri rotası haline getirebilir, özellikle tekstil, otomotiv ve beyaz eşya sektörlerinde Avrupalı firmaların Türkiye'ye yönelimini hızlandırabilir. Öte yandan, Çin'in yaptırımlara maruz kalması, Türkiye'nin Çin'den ithal ettiği ara malların maliyetini artırabilir ve enflasyonist baskıyı büyütebilir. Ayrıca AB'nin sertleşen ticaret politikası, Türkiye'nin AB ile olan Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerinde yeni koşullar yaratabilir. Dış politika açısından, Türkiye hem AB hem de Çin ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışırken, bu gerilimde taraf olmaktan kaçınarak her iki tarafa da alternatif bir partner olarak konumlanmayı hedefleyebilir.
