İngiltere'de meme kanseri hastaları için umut veren bir gelişme yaşandı. Yaşam süresini ortalama yedi ay uzatan Enhertu (trastuzumab deruxtecan) adlı ilaç, Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) tarafından geri ödeme kapsamına alındı. Daha önce İskoçya'da iki yılı aşkın süredir kullanılan ilaç, artık İngiltere'de de rutin tedavi seçenekleri arasında yer alacak.
İlacın arka planı ve etkinliği
Enhertu, HER2 pozitif meme kanseri hastalarında kullanılan bir antikor-ilaç konjugatıdır. Özellikle daha önce en az bir kez tedavi görmüş ve hastalığı ilerlemiş hastalarda etkili olduğu gösterilmiştir. Klinik çalışmalar, ilacın ortalama yedi aylık bir yaşam uzaması sağladığını ortaya koymuştur. Bu süre, metastatik meme kanseri gibi zorlu bir hastalıkta önemli bir kazanım olarak değerlendiriliyor.
İskoçya'da iki yıldan uzun süredir kullanılan ilaç, İngiltere'deki hastalar için uzun bir bekleyişin ardından onaylandı. NHS England, ilacın maliyet-etkinlik değerlendirmesini yaptıktan sonra geri ödeme listesine aldı. Böylece İngiltere'deki uygun hastalar, bu tedaviye erişimde İskoçya ile eşit konuma geldi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Birleşik Krallık içindeki sağlık hizmetleri arasındaki eşitsizliklerin giderilmesi açısından da dikkat çekici. İskoçya'nın ilacı daha erken kullanıma sunması, İngiltere'deki hastalar arasında haksızlık duygusu yaratmıştı. Şimdi bu fark ortadan kalkıyor. Öte yandan, Enhertu'nun Avrupa genelinde ve dünyada erişilebilirliği ülkeden ülkeye değişiyor. İlaç, Avrupa İlaç Ajansı (EMA) tarafından onaylanmış olsa da geri ödeme kararları ulusal sağlık otoritelerine bırakılıyor. Bu durum, kanser tedavilerine erişimde küresel eşitsizlikleri gözler önüne seriyor.
Türkiye'de ise sosyal güvenlik kurumu SGK'nın kanser ilaçlarını geri ödeme politikası, benzer şekilde maliyet-etkinlik ve bütçe kısıtlarına tabi. Enhertu'nun Türkiye'de ruhsatlandırılıp geri ödeme kapsamına alınıp alınmadığı konusunda net bir bilgi bulunmuyor. Ancak bu tür yenilikçi kanser ilaçlarının Türkiye'ye gelişi genellikle birkaç yıl gecikebiliyor. Bu da Türk hastaların yeni tedavilere erişimde yaşadığı zorlukları akla getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Enhertu'nun İngiltere'de NHS kapsamına alınması, Türkiye'deki meme kanseri hastaları ve sağlık politikaları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye'de kanser ilaçlarının geri ödeme süreci, Sağlık Bakanlığı ve SGK'nın maliyet-etkinlik değerlendirmelerine bağlı. Yenilikçi tedavilerin Türkiye'ye girişi genellikle Avrupa'daki onaylardan sonra gerçekleşiyor ve zaman alabiliyor. Bu haber, Türkiye'nin de benzer şekilde ilacı geri ödeme listesine alması yönünde bir baskı oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye'de yerli ilaç üretimi ve Ar-Ge çalışmaları teşvik edilerek dışa bağımlılık azaltılabilir. Sağlık turizmi açısından da İngiltere'deki bu gelişme, Türkiye'ye gelebilecek hastaların beklentilerini etkileyebilir.
