Meksika, 40 yıl aradan sonra Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, ülkedeki 135 binden fazla kayıp kişinin yakınları için bu büyük spor organizasyonu sevinçten çok acıyı hatırlatıyor. Kayıp yakınları, Dünya Kupası coşkusunun gölgesinde, sevdiklerinin akıbetini öğrenme mücadelesini sürdürüyor. Meksika İçişleri Bakanlığı verilerine göre, 1960'lardan bu yana 135.000'den fazla kişi kayboldu ve bu sayı her geçen gün artıyor. Dünya Kupası'nın getirdiği uluslararası ilgi, kayıplar sorununa dikkat çekmek için bir fırsat olarak görülse de, birçok aile için bu durum travmayı derinleştiriyor.
Kayıplar sorununun arka planı
Meksika'da kayıp kişiler sorunu, özellikle 2006 yılında başlatılan uyuşturucu kartellerine karşı savaşla birlikte büyük bir insani krize dönüştü. Ülkede şiddet olayları ve zorla kaybetmeler o kadar yaygın ki, hükümetin kayıp sayılarına ilişkin verileri bile tam olarak güvenilir değil. Sivil toplum kuruluşları, gerçek kayıp sayısının 200 binin üzerinde olduğunu tahmin ediyor. Kayıpların büyük bir kısmı, organize suç grupları tarafından kaçırılan veya infaz edilen kişilerden oluşuyor. Ayrıca, göç yollarında kaybolan göçmenler de bu sayıya dahil.
Meksika hükümeti, 2020 yılında Ulusal Kayıp Kişiler Yasası'nı çıkararak bir veri tabanı oluşturdu ve kayıp vakalarının soruşturulması için özel birimler kurdu. Ancak, yetersiz kaynaklar ve yaygın yolsuzluk nedeniyle bu çabalar yetersiz kalıyor. Dünya Kupası'nın ülkeye dönüşü, uluslararası medyanın ilgisini çekerek bu soruna daha fazla dikkat çekilmesini sağlayabilir. Ancak kayıp yakınları, bu ilginin geçici olmasından endişe ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Meksika'daki kayıp kişiler sorunu, sadece ülke içinde değil, bölgesel ve küresel düzeyde de yankı buluyor. Orta Amerika ülkelerinden ABD'ye göç eden binlerce göçmen, Meksika topraklarında kayboluyor. Bu durum, göçmen hakları savunucuları tarafından sürekli gündeme getiriliyor. Ayrıca, kayıpların büyük bir kısmının organize suçla bağlantılı olması, Latin Amerika genelinde artan şiddet ve hukukun üstünlüğü krizinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Uluslararası toplum, Meksika hükümetine kayıp vakalarının çözümü için daha fazla baskı yaparken, Dünya Kupası gibi büyük etkinlikler bu baskıyı artırabilir. Öte yandan, spor organizasyonlarının siyasi sorunları gölgede bırakma riski de bulunuyor; birçok aile, Dünya Kupası heyecanının kayıplar sorununu unutturacağından korkuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Meksika'daki kayıp kişiler sorunu, Türkiye açısından benzer insan hakları ihlalleri ve hukuk devleti krizleri bağlamında değerlendirilebilir. Türkiye'de de özellikle 1990'larda ve sonrasında kayıp vakaları yaşanmış, bu konu uluslararası platformlarda gündeme gelmiştir. Meksika'daki durum, organize suçla mücadelede hukukun üstünlüğünün korunmasının önemini bir kez daha hatırlatıyor. Ayrıca, büyük spor organizasyonlarının insan hakları sorunlarını görünür kılma potansiyeli, Türkiye'nin de ev sahipliği yaptığı uluslararası etkinliklerde benzer hassasiyetlerin gözetilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Küresel düzeyde kayıp kişiler sorununa yönelik farkındalığın artması, Türkiye'nin de bu alandaki çabalarını hızlandırması için bir fırsat olabilir.
