Meksika'da organize suç örgütlerinin uyguladığı gasp, tehdit ve kaçırma eylemleri, toplumun her kesimini tehdit eden bir güvenlik krizine dönüşmüş durumda. Ülkenin dört bir yanında esnaf ve işletmeciler, 'koruma harcı' adı altında düzenli ödeme yapmaya zorlanırken, rüşvetçi polis memurlarının da bu sistemin bir parçası haline geldiği belirtiliyor. Devlet Başkanı, artan şiddet ve gasp olaylarına karşı mücadele sözü vermiş olsa da, krizin derinliği ve sistemik yapısı kalıcı bir çözümün zor olduğunu gösteriyor.
Gasp ve Tehdit: Günlük Yaşamın Parçası
Gece saat on bir sularında, Luis adlı bir vatandaş eve gitmek için bir Uber aracına binmek üzereydi. Tam o sırada bir polis aracı yanaştı. İçerideki memurlardan biri silahını doğrultarak Luis'e tehditler savurdu ve 'koruma harcı' ödemesi gerektiğini söyledi. Bu tür olaylar, Meksika'nın birçok kentinde sıradan hale geldi. Küçük işletme sahipleri, marketler, bakkallar ve hatta sokak satıcıları, suç örgütlerinin baskısı altında düzenli olarak para ödemek zorunda kalıyor.
Ülkede faaliyet gösteren suç örgütleri, 'koruma harcı' toplamak için tehdit, şiddet ve kaçırmayı yaygın bir yöntem olarak kullanıyor. Ödemeyi reddeden esnaf, iş yerinin kundaklanması, aile bireylerinin kaçırılması veya doğrudan öldürülme riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için ciddi ekonomik ve psikolojik baskı oluşturuyor.
Yozlaşmış Emniyet Teşkilatı ve Hukukun Zaafiyeti
Meksika'da polis teşkilatının yolsuzluk ve suç örgütleriyle iş birliği yapması, sorunu daha da derinleştiriyor. Luis'in başına gelen olayda olduğu gibi, polis memurlarının suç örgütleri adına 'tahsilat' yaptığı biliniyor. Bu durum, vatandaşların devlete olan güvenini büyük ölçüde sarsarken, adalete erişimi neredeyse imkansız hale getiriyor.
Devlet Başkanı Andrés Manuel López Obrador, seçim kampanyası döneminde suçla mücadeleyi öncelikli gündem maddesi olarak belirlemişti. Ancak görev süresince uygulamaya koyduğu politikalar, henüz beklenen sonuçları vermiş değil. Suç örgütleri, devletin zayıf ve istikrarsız olduğu bölgelerde faaliyetlerini yoğunlaştırarak kontrol alanlarını genişletiyor.
Toplumsal Boyut: Herkes Hedefte
Meksika'daki gasp ve tehdit dalgası, sadece ekonomik bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal dokuyu da tehdit ediyor. Suç örgütlerinin korku imparatorluğu, sıradan vatandaşları bile hedef alırken, birçok kişi evini terk etmek veya işini kapatmak zorunda kalıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, ülkede 2023 yılında 30 bine yakın cinayet işlenirken, bunların büyük bir kısmı suç örgütleriyle bağlantılı. Gasp olayları ise resmi olmayan rakamlara göre katlanarak artıyor.
Krizin bir diğer boyutu ise Meksika'nın turizm sektörünü olumsuz etkilemesi. Özellikle popüler tatil beldeleri, suç örgütlerinin hedefi haline gelirken, yabancı turistlerin uğradığı gasp ve saldırı haberleri, ülkenin imajına zarar veriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Meksika'daki organize suç krizi, Türkiye açısından dolaylı etkileri olan bir gelişme. İki ülke arasındaki ticaret hacmi sınırlı olmakla birlikte, Meksika’daki güvenlik sorunları, özellikle Latin Amerika’ya açılmak isteyen Türk yatırımcılar için bir uyarı niteliği taşıyor. Ayrıca, benzer şekilde organize suç ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele eden Türkiye, Meksika'nın deneyimlerinden ders çıkarabilir. Polis yolsuzluğunun önlenmesi ve hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi, her iki ülkenin de ortak gündem maddeleri arasında yer alıyor. Küresel boyutta ise, Meksika'daki şiddet dalgasının bölgesel istikrarsızlığa yol açması ve göç hareketlerini tetiklemesi olasılığı, Türkiye’nin de içinde bulunduğu Akdeniz havzası gibi diğer bölgelere yansıyabilir.
