ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’na bağlı Medicare ve Medicaid Hizmetleri Merkezi (CMS), 2027 yılı ayakta tedavi ödeme kuralları kapsamında hastalara önemli maliyet avantajı sağlayacak bir reform önerdi. Söz konusu düzenleme, “mekân-nötr” (site-neutral) ödemelerin kapsamını genişleterek, hastaların aynı hizmet için nerede tedavi olduklarına bakılmaksızın daha adil bir ücretlendirmeye tabi olmasını amaçlıyor. Uzmanlara göre bu hamle, her yıl milyonlarca Medicare yararlanıcısının cebinden yüzlerce dolar tasarruf edilmesini sağlayabilir.
Site-Neutral Ödemelerinin Arka Planı
CMS, Medicare programının sürdürülebilirliğini ve maliyet etkinliğini artırmak amacıyla “site-neutral” ödeme modelini genişletmeyi planlıyor. Halihazırda hastane ayakta tedavi klinikleri, bağımsız hekim muayenehanelerine göre aynı tıbbi hizmet için çok daha yüksek ücret alabiliyor. Örneğin, bir ekokardiyogram hastane ortamında yapıldığında Medicare yaklaşık 200 dolar öderken, bağımsız bir muayenehanede bu rakam 100 dolar civarında kalıyor.
Yeni kural ile bu farkın kapatılması hedefleniyor. CMS, mevcut uygulamanın hastaları gereksiz yere yüksek ücretli hastane kliniklerine yönlendirdiğini ve rekabeti bozduğunu savunuyor. Öneri, özellikle muayene, görüntüleme ve küçük cerrahi işlemler gibi hastane dışında da güvenle yapılabilecek hizmetleri kapsıyor.
CMS yetkilileri, bu değişikliğin Medicare sistemi üzerindeki mali yükü azaltacağını ve aynı zamanda hastaların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştıracağını ifade ediyor. Ancak büyük hastane zincirleri, bu tür düzenlemelerin gelirlerini ciddi şekilde düşüreceği ve özellikle kırsal bölgelerdeki hastanelerin ayakta kalmasını zorlaştıracağı gerekçesiyle karşı çıkıyor.
Öte yandan, tüketici savunuculuğu grupları ve bazı ekonomistler, site-neutral ödemelerin hem Medicare’in bütçe açığını kapatmada hem de hasta maliyetlerini düşürmede etkili bir araç olduğunu belirtiyor. Kongre Bütçe Ofisi (CBO) daha önce yayımladığı bir raporda, bu tür bir reformun on yıl içinde Medicare’e 140 milyar dolar tasarruf sağlayabileceğini tahmin etmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD sağlık sistemi, dünyanın en pahalı sistemlerinden biri olarak biliniyor ve Medicare reformu, küresel sağlık politikaları açısından da önemli bir örnek teşkil ediyor. Özellikle gelişmiş ülkeler, artan sağlık maliyetleriyle başa çıkmak için benzer “mekân-nötr” ödeme modellerini değerlendiriyor. Kanada, İngiltere ve Almanya gibi ülkelerde, hizmetin yapıldığı yerden bağımsız olarak tek bir ödeme tarifesi uygulanıyor.
Ancak ABD’deki sağlık sigortası piyasasının karmaşıklığı, bu tür reformların uygulanmasını zorlaştırıyor. Hastane birlikleri, site-neutral ödemelerin sadece maliyeti hastanelerden hastalara kaydırarak toplam harcamaları düşürmediğini iddia ediyor. Ayrıca, özel sigorta şirketlerinin Medicare’in belirlediği fiyatları referans alması durumunda, reformun etkisinin çok daha geniş olacağı düşünülüyor.
Küresel çapta, COVID-19 pandemisi sonrası sağlık sistemlerinin kırılganlıkları daha görünür hale geldi. Pek çok ülke, kamu sağlık harcamalarının sürdürülebilirliği için yeniden yapılanma arayışında. ABD’deki bu reform denemesi, diğer ülkeler için dersler barındırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemi, özellikle SGK ve sağlık uygulamaları, maliyet kontrolü ve hizmet kalitesi arasında denge kurma çabasındadır. ABD’deki site-neutral ödeme reformu, Türkiye’nin Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) çerçevesinde kamu hastaneleri ve özel hastaneler arasındaki fiyat farklılaştırmasına benzer bir tartışmayı gündeme getirebilir. Türkiye’de de aynı tıbbi işlem, hastane türüne göre farklı fiyatlandırılmakta ve bu durum hastaların ödeme yükünü etkilemektedir. Doğrudan bir etkisi olmasa da, ABD’nin bu alandaki reformu, Türkiye’deki sağlık ekonomisi tartışmalarına ışık tutabilir ve özellikle kentsel dönüşümle birlikte artan özel hastane payının maliyet etkinliği konusunda önemli bir referans oluşturabilir. Ayrıca, Türk sağlık sektöründe faaliyet gösteren Amerikan sermayeli kuruluşlar açısından da dolaylı etkiler görülebilir.
