Senato Çoğunluk Lideri Mitch McConnell'ın (R-Ky.) üç haftayı aşkın süredir hastanede olması, Başkan Donald Trump'ın gelecek yıl için Kongre'den geçirmeyi hedeflediği 1.5 trilyon dolarlık devasa savunma harcama paketini ciddi şekilde tehlikeye atıyor. Kentucky'li Cumhuriyetçi senatör, Ödenekler Komitesi'nde başkanlık görevini yürütürken, onun yokluğu bütçe sürecinde kritik bir tıkanmaya yol açtı. Trump yönetimi, ABD ordusunu modernize etmek ve Çin ile Rusya'ya karşı caydırıcılığı artırmak amacıyla rekor düzeyde bir savunma bütçesi talep ediyor. Ancak McConnell'ın sağlık sorunları nedeniyle Senato'da bulunmaması, bu paketin komite aşamasında takılıp kalmasına neden oldu.
Gelişmenin arka planı
Mitch McConnell, 13 Aralık'ta Beyaz Saray'daki bir resepsiyonda düşmesinin ardından hastaneye kaldırılmıştı. 81 yaşındaki senatör, daha önce de omuz kırığı gibi sağlık sorunları yaşamıştı. Ancak bu seferki durum daha ciddi: McConnell'ın beyin sarsıntısı geçirdiği ve bir rehabilitasyon merkezinde tedavi gördüğü bildiriliyor. Onun yokluğu, Cumhuriyetçilerin Senato'daki dar çoğunluğunu daha da kırılgan hale getiriyor. Ödenekler Komitesi başkanı olarak, savunma bütçesinin alt komiteden geçmesi ve genel kurula sunulması için McConnell'ın onayı gerekiyor. Onun yerine vekalet edecek bir mekanizma bulunmadığından, bütçe süreci tamamen durmuş durumda.
Trump yönetimi, 2025 mali yılı için toplam 1.5 trilyon dolarlık bir savunma paketi talep ediyor. Bu rakam, mevcut bütçenin yaklaşık %15 üzerinde. Paket, nükleer modernizasyon, yeni savaş uçağı programları ve deniz kuvvetlerinin genişletilmesi gibi unsurları içeriyor. Ancak Kongre'deki bütçe muhalifleri, bu kadar büyük bir harcamanın ulusal borcu artıracağını savunuyor. McConnell'ın yokluğu, bu muhaliflerin bütçeyi geciktirmesi için bir fırsat yaratıyor.
Bölgesel veya küresel boyut
ABD savunma bütçesindeki bu belirsizlik, küresel güvenlik dengelerini de etkileyebilir. Trump'ın istediği bütçe, özellikle Asya-Pasifik bölgesinde Çin'e karşı bir güç gösterisi olarak tasarlanmıştı. ABD, Hint-Pasifik'teki askeri varlığını artırmak ve Tayvan ile müttefiklere destek vermek istiyor. Ayrıca, Avrupa'da NATO müttefiklerine yönelik Rusya tehdidine karşı ek savunma harcamaları planlanıyor. Bütçenin gecikmesi veya kesintiye uğraması, bu bölgelerdeki ABD taahhütlerinin sorgulanmasına neden olabilir. Özellikle Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı devam ederken, Avrupa'daki NATO kanadının güçlendirilmesi için ayrılan fonların zamanında onaylanması kritik önem taşıyor.
Diplomatik açıdan, bütçe sürecindeki bu aksama, ABD'nin düşmanlarına zayıflık sinyali verebilir. Çin ve Rusya, Washington'un iç siyasi kilitlenmelerini kendi avantajlarına kullanmaya çalışabilir. Öte yandan, savunma bütçesinin bu kadar yüksek olmasının ABD'nin küresel liderlik rolünün bir göstergesi olduğu da unutulmamalı. McConnell'ın yokluğu, geçici bir aksama olsa da, Kongre'nin bu bütçeyi sonunda onaylayacağı tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD savunma bütçesindeki bu gelişme, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de dolaylı etkileri olabilir. Türkiye, NATO'nun güney kanadında önemli bir müttefik olarak, ABD'nin savunma harcamalarındaki artıştan potansiyel olarak faydalanabilir. Özellikle Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki güvenlik tehditlerine karşı ABD ile işbirliği yapan Türkiye, ek savunma fonlarının bölgesel istikrara katkı sağlamasını bekleyebilir. Ancak bütçenin gecikmesi, F-35 programı ve S-400 krizi gibi ikili savunma konularında yeni belirsizlikler yaratabilir. Ayrıca, ABD'nin Çin'e odaklanması, Türkiye'nin Avrasya'daki stratejik pozisyonunu yeniden değerlendirmesine neden olabilir. Bu süreçte Türkiye'nin kendi savunma sanayii hamlelerini hızlandırması bekleniyor.
