Kamboçya'nın eski Kızıl Kmer kalesi olarak bilinen bölgesinde sığırlarını otlatırken mayına basan En Poy, geçirdiği kazada bir kolunu ve bir gözünü kaybetti. Bu olay, onu sivil toplum kuruluşu Kamboçya Kendi Kendine Mayın Temizleme Derneği'nde (CSHD) kariyer yapmaya yönlendirdi. Ancak, uluslararası bağışların yeni çatışma bölgelerine kayması nedeniyle, CSHD ve benzeri kuruluşlar finansman sıkıntısı çekerek kapanma riskiyle karşı karşıya.
Mayın temizleme çalışmalarının önemi
CSHD, Kamboçya'da ve Güneydoğu Asya'nın diğer bölgelerinde kara mayınlarını ve patlamamış mühimmatları temizleyerek binlerce insanın hayatını kurtarıyor. En Poy gibi mayın mağdurları, bu kuruluşlarda çalışarak hem kendi topluluklarına hizmet ediyor hem de benzer kazaların yaşanmasını önlüyor. Ancak, fonların azalması nedeniyle bu çalışmalar durma noktasına gelebilir.
Kamboçya, dünyada en yoğun mayın döşenmiş ülkelerden biri. 1970'lerden 1990'lara kadar süren çatışmalar sırasında milyonlarca mayın toprağa yerleştirildi. Bugün bile, bu mayınlar yüzünden her yıl çok sayıda sivil hayatını kaybediyor veya yaralanıyor. CSHD gibi kuruluşlar, bu mayınları temizleyerek tarım arazilerini ve yerleşim bölgelerini güvenli hale getiriyor.
Küresel bağışların yeni çatışmalara yönelmesi
Son yıllarda, uluslararası toplumun dikkati ve bağışları daha çok Ortadoğu ve Doğu Avrupa'daki yeni çatışmalara odaklandı. Özellikle Ukrayna'daki savaş, insani yardım kuruluşlarının fonlarının büyük bir kısmını bu bölgeye kaydırmasına neden oldu. Bu durum, dünyanın diğer bölgelerinde faaliyet gösteren mayın temizleme kuruluşlarını zor durumda bırakıyor.
Kamboçya'nın yanı sıra Laos, Vietnam ve Myanmar gibi ülkelerde de benzer sorunlar yaşanıyor. Bu ülkelerdeki mayın temizleme projeleri, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan halkın güvenliği ve ekonomik kalkınma açısından hayati önem taşıyor. Ancak, fonların azalması nedeniyle bu projeler yavaşlıyor veya duruyor.
Çözüm arayışları
Uzmanlar, mayın temizleme çalışmalarının sürdürülebilirliği için uluslararası toplumun daha dengeli bir fon dağılımı yapması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, teknolojik yenilikler ve yerel kapasite geliştirme çalışmalarıyla maliyetlerin düşürülebileceği belirtiliyor. Ancak, bu adımların atılabilmesi için siyasi irade ve küresel farkındalık şart.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, insani mayın temizleme çalışmalarına geçmişte önemli katkılarda bulunmuş bir ülke. Özellikle Suriye ve Irak gibi yakın bölgelerde mayın temizleme faaliyetlerine destek veren Türkiye, bu tür küresel fon daralmalarının bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerini yakından izlemelidir. Ayrıca, Türkiye'nin mayın temizleme teknolojilerindeki deneyimi, benzer krizlerle mücadele eden ülkelere örnek olabilir ve bu alanda uluslararası iş birliklerini güçlendirebilir. Küresel bağışların azalması, sadece Güneydoğu Asya'yı değil, dünya genelindeki insani güvenlik sorunlarını da etkileyebilir; bu nedenle Türkiye, çok taraflı platformlarda bu konuların gündeme getirilmesini desteklemelidir.
