Mauritius hükümeti, Birleşik Krallık ile Chagos Adaları'nın egemenliği konusunda devam eden müzakerelere ilişkin olarak, ABD yönetiminden Diego Garcia üssü veya takımadaların statüsüyle ilgili ayrı bir anlaşma teklifi almadığını açıkladı. The Telegraph gazetesinde yer alan haberlere atıfta bulunan Mauritius hükümet sözcüsü, bugüne kadar ABD'nin herhangi bir resmi öneri sunmadığını ve ne doğrudan ne de dolaylı olarak kendilerine yaklaşılmadığını ifade etti.
Gelişmenin arka planı
Chagos Takımadaları, Hint Okyanusu'nda stratejik bir konuma sahip. Birleşik Krallık, 1960'lı yıllarda bölgenin yönetimini Mauritius'tan ayırarak 1965'te Britanya Hint Okyanusu Toprakları'nı kurdu. Ardından en büyük ada olan Diego Garcia, ABD'ye kiralanarak askeri üs haline getirildi. Bu üs, Irak ve Afganistan operasyonlarında kilit rol oynadı ve halen ABD'nin bölgedeki en önemli hava ve deniz üslerinden biri.
Mauritius, Chagos Adaları üzerindeki egemenlik iddiasını Birleşmiş Milletler nezdinde defalarca dile getirdi. 2019'da Uluslararası Adalet Divanı ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, İngiltere'nin adaları Mauritius'a devretmesi gerektiği yönünde tavsiye kararı aldı. İngiltere ise bu kararları tanımadı. Ancak son yıllarda artan uluslararası baskı ve jeopolitik değişimler, iki ülkeyi müzakere masasına oturttu.
The Telegraph'ın haberine göre Mavi Miğferler ve ABD'li diplomatlar, Chagos anlaşmasının bir parçası olarak Diego Garcia'nın en az 99 yıl daha ABD kontrolünde kalmasını öngören ayrı bir anlaşma üzerinde çalışıyor. Ancak Mauritius hükümeti, bu tür bir önerinin kendilerine iletilmediğini vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Chagos Adaları meselesi, sadece bir egemenlik anlaşmazlığı değil; aynı zamanda Hint Okyanusu'ndaki jeopolitik dengeleri de etkileyen bir dosya. Bölgede Çin'in artan etkisi, ABD ve müttefiklerini stratejik üslerin güvenliği konusunda daha temkinli davranmaya itiyor. Diego Garcia'daki üs, ABD'nin Hint Okyanusu'ndaki askeri varlığının bel kemiğini oluşturuyor.
Mauritius ise egemenlik devri için atılacak her adımda, kendi çıkarlarını koruma konusunda kararlı. Zira adalar, sadece egemenlik açısından değil, aynı zamanda geniş münhasır ekonomik bölge ve balıkçılık hakları anlamına da geliyor. Ayrıca, İngiltere'nin 1960'larda adalıları zorla tahliye etmesi, insan hakları boyutuyla da uluslararası kamuoyunda eleştiriliyor.
Görüşmelerin seyri, İngiltere'nin Brexit sonrası yeni bir küresel rol arayışı ve ABD'nin Çin ile rekabeti bağlamında da önem taşıyor. Mauritius'un net tutumu, müzakerelerin henüz resmi bir zemine oturmadığını, ancak sürecin işlediğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Chagos Adaları meselesi, Türkiye'nin Hint Okyanusu'na doğrudan bir kıyısı olmamakla birlikte, bölgedeki deniz yollarının güvenliği ve Afrika Boynuzu'ndaki gelişmeler açısından dolaylı önem taşıyor. Türkiye, Somali ve Doğu Afrika'da artan nüfuzuyla Hint Okyanusu ticaret yollarının bir parçası haline geliyor. ABD'nin Diego Garcia'daki varlığının sürmesi, bölgedeki güç dengesini etkileyebilir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler'in sömürgecilik karşıtı duruşu, Türkiye'nin de desteklediği uluslararası hukuk ve egemenlik ilkeleriyle örtüşüyor. Türkiye, Mauritius'un haklı davasına verdiği diplomatik desteği sürdürüyor.
