Fransa'nın aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) partisinin lideri ve cumhurbaşkanlığı için önde gelen adaylardan Marine Le Pen, bugün açıklanacak temyiz kararıyla siyasi kariyerinin en kritik dönemeçlerinden birine girdi. Le Pen, 2027'de yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılma hakkını kaybetme riskiyle karşı karşıya. Paris Temyiz Mahkemesi, Le Pen'in Avrupa Parlamentosu fonlarını kötüye kullanma suçlamasıyla ilgili olarak verdiği 5 yıl süreyle seçilme yasağını onaylayabilir veya iptal edebilir. İlk derece mahkemesi Mart 2024'te Le Pen'i, RN'nin Avrupa Parlamentosu'ndan aldığı fonları parti çalışanlarına ödemek için kullandığı gerekçesiyle suçlu bulmuş ve 4 yıl hapis, 100 bin euro para cezası ile 5 yıl seçilme yasağı cezası vermişti. Le Pen cezayı 'siyasi bir linç' olarak nitelendirmiş ve temyize başvurmuştu.
Gelişmenin arka planı: 'Sanal işler' skandalı
Dava, RN'nin (eski adıyla Ulusal Cephe) 2004-2016 yılları arasında Avrupa Parlamentosu'ndan aldığı bütçeyi usulsüz kullandığı iddialarına dayanıyor. Savcılık, partinin Avrupa Parlamentosu'nda görevliymiş gibi gösterdiği 20'den fazla kişinin aslında parti merkezinde çalıştığını ve maaşlarının AB fonlarından ödendiğini öne sürdü. Le Pen'in de aralarında bulunduğu 25 sanık hakkında toplam 1,1 milyon euro tutarında haksız kazanç sağlandığı iddia edildi. Le Pen, RN'nin 2011'den bu yana lideri olarak, bu 'sanal işler' sisteminin bilincinde olduğu ve yönettiği gerekçesiyle en ağır cezayı aldı. Mahkeme ayrıca Le Pen'in parti içindeki yardımcılarına da çeşitli cezalar verdi. İlk karar, Fransız siyasetinde şok etkisi yaratmış ve Le Pen'in 2022'deki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Emmanuel Macron'a karşı yüzde 41 oy alarak elde ettiği ivmeyi kırma potansiyeli taşıdığı için tartışma yaratmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut: Avrupa'da aşırı sağın yükselişi ve yargı-kutuplaşma ikilemi
Le Pen'in seçilme yasağının onanması, sadece Fransa'da değil, tüm Avrupa'da yankı uyandıracaktır. Fransa, AB'nin kurucu üyelerinden biri olarak Avrupa entegrasyonunun lokomotifi konumunda. Le Pen'in cumhurbaşkanlığı yarışından çekilmesi, sağ ve merkez sağ ittifakın yeni bir aday çıkarmasına yol açabilir. Diğer yandan, Le Pen'in yargı kararıyla siyaseten saf dışı bırakılması, Avrupa genelinde aşırı sağ partilerin 'sistem tarafından hedef alındıkları' söylemini güçlendirebilir. İtalya'da Giorgia Meloni, Almanya'da AfD, Hollanda'da Geert Wilders gibi isimler benzer durumlarla karşılaştıklarında yargıya güveni sarsan bir tablo oluşabilir. Ayrıca, Macron yönetiminin yargı kararına müdahil olmadığını vurgulamasına rağmen, bu kararın Macron'un 'kurumsalcılık' söylemine hizmet ettiği eleştirileri yapılıyor. Eğer LePen'in yasağı onanırsa, parti liderliğini üstlenecek olan yeğeni Jordan Bardella'nın (28 yaşında) cumhurbaşkanlığına aday olması bekleniyor. Bardella, daha genç ve daha az tartışmalı bir figür olarak merkez seçmeni cezbetme potansiyeline sahip olsa da, LePen'in karizması ve sadık tabanı olmadan başarılı olması zor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Marine Le Pen'in siyasi geleceğine ilişkin bu karar, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkileri ve Fransa'daki Türk diasporasının siyasi katılımı açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Le Pen, seçim kampanyalarında Türkiye'nin AB üyeliğine karşı çıkan, göçmen karşıtı söylemleriyle bilinen bir isim. Onun olası bir cumhurbaşkanlığında Fransa-Türkiye ilişkilerinin daha da gerilmesi beklenirdi. Ancak seçim yasağının onanması durumunda, liderliği devralacak olan Jordan Bardella da benzer bir çizgide yer alsa da daha ılımlı bir dil kullanabilir. Ayrıca, kararın Avrupa'da yargının siyasallaştığı algısını güçlendirmesi, Türkiye'deki benzer tartışmalarla paralellik göstererek, Ankara'nın 'yargı bağımsızlığı' konusundaki eleştirilere yanıtını şekillendirebilir. Kısacası, gelişme Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, Avrupa ana akım siyasetinin evrimi açısından takip edilmesi gereken bir süreç.
