Mali, Suriye değildir ve Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) değildir. Suriye’de Beşar Esad rejiminin düşmesi ve Ahmed eş-Şaraa hükümetinin Şam’da iktidara gelmesi, Levant bölgesindeki güvenlik açısından net bir olumlu gelişme olarak görülebilir. Ancak Mali’de JNIM’in olası bir zaferi, Sahel bölgesi ve ötesi için felaket anlamına gelebilir. Bu makale, Mali’deki cihatçı tehdidin dinamiklerini, bölgesel etkilerini ve Türkiye açısından olası sonuçlarını ele almaktadır.
Mali’deki Cihatçı Yapılanma ve JNIM’in Yükselişi
JNIM, 2017 yılında Sahra'daki El Kaide bağlantılı grupların birleşmesiyle kuruldu. Örgüt, Mali, Burkina Faso ve Nijer’de faaliyet gösteriyor ve bölgede hızla güç kazanıyor. JNIM’in lideri İyad Ag Ghali, Mali’nin kuzeyindeki Kidal bölgesinde etkili bir isim. Grup, yerel halk arasında devlet otoritesinin zayıflığından yararlanarak destek topluyor ve uluslararası toplumun dikkatini çekiyor.
Son yıllarda JNIM, Mali ordusu ve uluslararası güçlere karşı saldırılarını artırmış durumda. 2023 yılında Mali’deki askeri cunta, Fransız askerlerinin çekilmesinin ardından Rus Wagner grubu ile iş birliği yapmaya başladı. Ancak bu durum, güvenlik durumunu iyileştirmedi; aksine, JNIM’in etki alanını genişletmesine olanak tanıdı. Mali ordusu, kuzeydeki bazı bölgelerde kontrolü kaybetti ve birçok kasaba cihatçıların eline geçti.
JNIM Zaferinin Bölgesel ve Küresel Etkileri
JNIM’in Mali’de zafer kazanması, Sahel bölgesindeki istikrarı daha da bozacaktır. Bu durum, komşu ülkeler Burkina Faso ve Nijer’e sıçrayabilir, bölgesel bir güvenlik krizine yol açabilir. Ayrıca, JNIM’in uluslararası cihatçı ağlarla bağlantısı, küresel terör tehdidini artırabilir. Batılı ülkelerin terörle mücadele stratejilerini de olumsuz etkileyebilir; çünkü bu ülkeler, Mali’deki istikrarın sağlanması için çaba sarf etmişti.
JNIM’in zaferi, Mağrip ve Batı Afrika’da El Kaide’nin yeniden yükselişinin sinyali olabilir. Bu, uluslararası toplumun terörle mücadele politikalarını gözden geçirmesine neden olabilir. Ayrıca, göç akışları üzerinde de etkili olabilir; bölgedeki çatışmalar nedeniyle göç eden insan sayısında artış yaşanabilir. Bu da Avrupa'da göçmen krizinin derinleşmesine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mali'deki gelişme, Türkiye'nin Afrika politikası açısından önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Sahel bölgesiyle ticari ve diplomatik ilişkilerini güçlendirmeye çalışıyor. Özellikle savunma sanayii alanında imzalanan anlaşmalar, bu ilişkilerin somut göstergesi. Ancak JNIM'in olası zaferi, bölgede istikrarsızlığı artırarak Türkiye'nin yatırımlarını ve diplomatik nüfuzunu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, terörle mücadele konusunda Türkiye'nin iş birliği yaptığı ülkelerdeki yönetimlerin zayıflaması, bu mücadelede aksaklıklara yol açabilir. Türkiye'nin bölgedeki etkinliğini sürdürebilmesi için istikrarın korunması hayati önem taşıyor.
