Mali, Suriye değildir ve Cemaat Nusrat el-İslam vel-Müslimin (JNIM) de Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) değildir. Şam'da Beşar Esad rejiminin düşüşü ve Ahmed el-Şaraa hükümetinin yükselişi Levant bölgesel güvenliği için olumlu görülse de, JNIM'in Mali'deki olası bir zaferi Sahel bölgesi ve ötesi için felaket anlamına gelir. Uzmanlar, bu grubun ilerleyişinin bölgesel istikrarı daha da derinleştirebileceği ve uluslararası terörle mücadele çabalarını baltalayabileceği konusunda uyarıyor.
JNIM'in Yükselişi ve Mali'deki Durum
El Kaide'nin Batı Afrika kolu olarak bilinen JNIM, Mali'deki geçici hükümete karşı uzun süredir mücadele ediyor. Grup, ülkenin kuzey ve orta bölgelerinde kontrolü sağlayarak devlet otoritesini zayıflatmış durumda. 2012'de başlayan isyan, Fransa'nın 2013'teki askeri müdahalesiyle geçici olarak bastırılmıştı, ancak son yıllarda gruplar yeniden güç kazandı. JNIM, özellikle kırsal bölgelerdeki yoksul toplumlardan destek bularak etki alanını genişletiyor. Mali ordusu ise eğitim ve ekipman yetersizliği nedeniyle etkili bir mücadele yürütemiyor. Bu durum, ülkenin geçici hükümetinin meşruiyetini ve kontrolünü daha da sorgulanır hale getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
JNIM'in Mali'deki ilerlemesi, Batı Afrika'daki diğer terör örgütleriyle de bağlantılı olarak bölgesel bir tehdit oluşturuyor. Örgüt, Burkina Faso ve Nijer'de de aktif olduğundan, bu ülkelerdeki siyasi istikrarsızlıkla birleşerek Sahel'de bir güvenlik boşluğu yaratıyor. Ayrıca, JNIM'in El Kaide ile bağlantısı, küresel cihat ağının Batı Afrika'da yeni bir üs kazanması anlamına gelebilir. Bu durum, Batılı ülkelerin ve özellikle Fransa'nın bölgedeki askeri varlığını daha da zorlaştırabilir. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, Sahel'deki krizin kök nedenlerini ele almak için kalkınma ve güvenlik programları uygulamaya çalışıyor, ancak bu çabalar yetersiz kalıyor. Uzmanlar, uluslararası toplumun daha koordineli ve kapsamlı bir strateji izlemesi gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, JNIM'in zaferi sadece Mali'yi değil, tüm Batı Afrika'yı istikrarsızlaştırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sahil bölgesindeki istikrara büyük önem veriyor; bu bölgedeki terör faaliyetleri Türk diplomatik ve insani çabalarını olumsuz etkileyebilir. JNIM'in güçlenmesi, Türkiye'nin bölgedeki diğer aktörlerle ilişkilerini karmaşıklaştırabilir ve ekonomik projelerini sekteye uğratabilir. Ayrıca, terörün yayılması Türkiye'ye yönelik güvenlik risklerini artırabilir, çünkü örgütler küresel ağlar üzerinden işbirliği yapabiliyor. Türkiye, bölgede istikrarı sağlamak için uluslararası girişimleri destekleyerek, Mali hükümetine askeri eğitim ve kalkınma yardımı sağlayabilir. Bu bağlamda, İstanbul'un Afrika politikası, güvenlik işbirliğine ağırlık vererek bölgesel barışa katkıda bulunabilir.
