Nurul Nisa, dokuz gün boyunca dört balıkçı teknesinden birinde 130 kişiyle birlikte sıkışmış halde, Myanmar'daki köyünden kaçarak güvenlik arayışına çıktı. O zamanlar bir çocuktu, ama ağlamaları, uykusuz geceleri ve açlığı hala hatırlıyor. "Deniz suyu içmek zorunda kaldık," diyor, 2015 yılında yaptığı yolculuğu anlatırken. Şimdi 20'li yaşlarının başında olan Nisa, Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da bir apartman dairesinde yaşıyor. Ancak onun için hayatta kalmak sadece başlangıçtı; şimdi yeni bir hayat kurma mücadelesi veriyor.
Kaçış ve Varış: Umut Dolu Bir Yolculuk
Myanmar'da 2017'de başlayan askeri operasyonlardan kaçan yüz binlerce Arakanlı Müslüman gibi Nisa da ailesiyle birlikte Bangladeş'e sığındı. Ancak kamplardaki kötü koşullar ve gelecek kaygısı, onu ve binlercesini daha güvenli bir liman arayışına itti. Malezya, Myanmar'daki zulümden kaçan Arakanlılar için uzun zamandır bir sığınak oldu. Ülke, Güneydoğu Asya'da Mülteci Sözleşmesi'ni imzalamamış olmasına rağmen, çatışma bölgelerinden gelenlere gayriresmi bir koruma sağlıyor. Ancak bu koruma, resmi bir statü veya çalışma izni anlamına gelmiyor. Nisa, Malezya'da Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'ne (UNHCR) kayıtlı, ancak bu kart sadece gözaltına alınmaktan koruyor; çalışma, sağlık hizmetlerine erişim veya eğitim gibi temel hakları garanti etmiyor.
Malezya'da Gölge Hayat: Mültecilerin Gündelik Mücadelesi
Nisa gibi binlerce Arakanlı mülteci, Malezya'da kayıt dışı ekonomide düşük ücretli işlerde çalışıyor. Çoğu, yasal statü eksikliği nedeniyle sürekli gözaltı ve sınır dışı edilme korkusuyla yaşıyor. 2023 yılı itibarıyla Malezya'da 200 binden fazla kayıtlı mülteci ve sığınmacı bulunuyor ve bunların yaklaşık 100 bini Arakanlı. Gerçek sayının çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor. Mülteciler, polis baskınları, işveren sömürüsü ve ayrımcılık gibi sorunlarla karşı karşıya. Çocuklarının eğitimi de büyük bir sorun: Malezya devlet okulları mülteci çocukları kabul etmiyor, bu yüzden topluluk tarafından işletilen gayriresmi okullara bağımlılar. Nisa, kendisi gibi genç mültecilere umut aşılamak için bir sivil toplum kuruluşunda gönüllü olarak çalışıyor: "Bir gün ülkemize dönmek istiyoruz, ama şimdilik burada bir hayat kurmalıyız."
Küresel ve Bölgesel Boyut: Arakan Sorunu ve Mülteci Krizi
Arakanlı Müslümanların durumu, Myanmar'da 2021 askeri darbesinden sonra daha da kötüleşti. Myanmar ordusu, Arakan eyaletinde Rohingya olarak da bilinen bu topluluğa yönelik etnik temizlik kampanyalarını sürdürüyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi, soykırım suçlamalarıyla ilgili soruşturma yürütüyor, ancak bu, mültecilerin günlük yaşamında somut bir değişiklik yaratmıyor. Malezya, bu krizin yükünü taşıyan bölgesel bir aktör olarak öne çıkıyor. Ancak ülkenin kendi ekonomik zorlukları ve siyasi dinamikleri, mülteci politikasını daha da karmaşık hale getiriyor. Malezya hükümeti, mültecilere geçici koruma sağlarken, entegrasyon yerine geri dönüşü teşvik etmeyi tercih ediyor. ASEAN ülkeleri arasında ortak bir mülteci politikasının olmaması, sorunu daha da derinleştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu haber, Türkiye'nin insani diplomasi ve mülteci politikaları açısından önemli çıkarımlar sunuyor. Türkiye, dünyanın en büyük mülteci nüfusuna ev sahipliği yaparken, Güneydoğu Asya'daki bu kriz, benzer zorlukların farklı bölgelerde nasıl şekillendiğini gösteriyor. Türkiye'nin Suriyeli mültecilere yönelik entegrasyon politikaları (eğitim, sağlık ve çalışma izni) Malezya'nın geçici koruma modeliyle karşılaştırıldığında daha kapsayıcı bir yaklaşımı yansıtıyor. Ayrıca, Türkiye'nin Myanmar'daki Arakanlı Müslümanlara yönelik insani yardımları ve diplomatik girişimleri, uluslararası platformlarda bu konuda farkındalık yaratıyor. Bu haber, Türkiye'nin küresel mülteci krizine yönelik daha geniş bir perspektif kazanmasına ve kendi politikalarını değerlendirmesine katkıda bulunabilir.
