Malezya'da 12 Ağustos'ta yapılacak iki eyalet seçimi, Başbakan Enver İbrahim'in uzun süredir mücadele ederek elde ettiği başbakanlık koltuğunu kaybetme riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Güneydeki Johor ve kuzeydeki Kedah eyaletlerinde düzenlenecek seçimler, iktidardaki Pakatan Harapan (PH) koalisyonu ile muhalefetteki Perikatan Nasional (PN) ittifakı arasındaki güç dengesini yeniden şekillendirecek. Anketler, Enver İbrahim'in reform vaatleriyle desteklenen PH'nin özellikle Kedah'ta PN'nin İslamcı-milliyetçi söylemleri karşısında zorlandığını gösteriyor. Seçim sonuçları, federal düzeydeki hükümetin istikrarını doğrudan etkilemese de, Enver'in parti içi ve koalisyon içi konumunu zayıflatabilir.
Gelişmenin arka planı: Enver İbrahim'in zorlu yolu
Enver İbrahim, 1998'de başbakan yardımcısıyken görevden alınıp hapse atıldıktan sonra 20 yıl boyunca Malezya siyasetinde muhalefetin sembol ismi oldu. 2018'deki tarihi seçim zaferinin ardından başbakan olmaya hazırlanırken, Mahathir Muhammed'in beklenmedik istifası ve 2020'deki “Şeriat hamlesi” ile iktidar el değiştirdi. Kasım 2022'deki genel seçimlerde hiçbir parti tek başına çoğunluğu alamadı; Enver, eski rakibi Barisan Nasional (BN) ile ittifak kurarak başbakan oldu. Ancak bu kırılgan koalisyon, Malezya'nın etnik ve dini kutuplaşması nedeniyle sürekli sarsıntı geçiriyor.
Kedah, Malezya'nın en muhafazakar eyaletlerinden biri olarak PN'nin kalesi konumunda. PN'nin ana partisi PAS (Malezya İslam Partisi), kırsal kesimde güçlü bir tabana sahip ve İslami yönetimi savunuyor. Enver'in çok kültürlü ve ekonomik reform odaklı söylemi, bu bölgede yankı bulmakta zorlanıyor. Johor ise daha kozmopolit ve sanayileşmiş bir eyalet; burada PH'nin umutları daha yüksek. Ancak Johor'da bile BN'nin geleneksel oyları, Enver'in koalisyonunu tehdit ediyor.
Ekonomik endişeler de seçimlerde belirleyici olacak. Malezya, küresel enflasyon ve yavaşlayan büyüme nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Halk, artan gıda fiyatları ve işsizlikten şikayetçi. Enver hükümeti, sübvansiyon reformları ve yabancı yatırım çekme vaatleriyle ekonomiyi canlandırmaya çalışıyor ancak sonuçlar henüz hissedilmiyor. PN, hükümetin ekonomi yönetimini eleştirerek, daha popülist vaatlerle seçmeni etkilemeye çalışıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Güneydoğu Asya'da güç dengeleri
Malezya, ASEAN ülkeleri arasında önemli bir aktör; Çin ve ABD arasındaki rekabette dengeli bir politika izliyor. Enver İbrahim, başbakan olduktan sonra Çin'le ilişkileri geliştirirken, ABD ile de savunma işbirliğini sürdürdü. Ancak siyasi istikrarsızlık, Malezya'nın bölgesel ittifaklardaki rolünü zayıflatabilir. Özellikle Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik iddiaları ve Myanmar krizi gibi konularda Malezya'nın tutumu, hükümetin devamlılığına bağlı.
İslam dünyasında da Malezya, ılımlı ve demokratik bir İslam modeli olarak öne çıkıyor. PN'nin daha muhafazakar bir çizgi izlemesi halinde, Malezya'nın uluslararası imajı değişebilir. Ayrıca, Endonezya gibi komşu ülkelerdeki siyasi gelişmeler de Malezya'daki seçimleri etkiliyor. Endonezya'da da benzer bir İslamcı-milliyetçi dalga yükselişte; bu, Malezya'daki PN'nin elini güçlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Malezya, Türkiye'nin Güneydoğu Asya'daki en önemli ortaklarından biridir. İki ülke arasında savunma sanayii, ticaret ve eğitim alanlarında güçlü işbirliği bulunuyor. Enver İbrahim hükümetinin devamı, savunma anlaşmaları ve yatırım projelerinin sürdürülebilirliği açısından stratejik öneme sahip. Malezya'daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu dolaylı olarak etkileyebilir. Özellikle Türkiye'nin İHA/SİHA ihracatı ve eğitim programları, mevcut hükümet döneminde ivme kazanmıştı. Muhalefetin güçlenmesi halinde, Türkiye-Malezya ilişkilerinde yeni bir denge arayışı gündeme gelebilir. Bu nedenle, seçim sonuçları Ankara'da yakından takip edilmektedir.
