Kuala Lumpur'un hareketli Bukit Bintang semtindeki McDonald's dışındaki yaya geçidinde durduğunuzda, 21. yüzyılda seyahatin nasıl işlediğine dair önemli bir ders alırsınız. Ofis çalışanları ve taksiciler akıp giderken, bu Malezya'nın en büyük kentinde sıradan bir kavşak gibi görünür. Oysa Çinli turistler için burası, sosyal medyada viral olan bir mekandır. Çin'in dev sosyal medya platformu Douyin (TikTok'un Çin versiyonu) sayesinde, bu kavşak bir anda milyonların ziyaret ettiği bir nokta haline gelmiştir. Çünkü Malezya'nın turizm endüstrisi, giderek artan bir şekilde tek bir Çin uygulamasına bağımlı hale gelmiştir.
Gelişmenin arka planı: Dijital çağda turizmin dönüşümü
Malezya, 2023 yılında 16 milyondan fazla turist ağırlayarak turizm gelirlerini 40 milyar Ringgit'e (yaklaşık 9 milyar dolar) çıkardı. Bu rakamların büyük kısmı Çinli turistlerden geldi. Pandemi öncesinde Çin, Malezya'nın en büyük üçüncü turist kaynağı iken, 2024 itibarıyla yeniden ilk sıralara yükseldi. Ancak bu başarı, büyük ölçüde Douyin gibi platformlarda yapılan tanıtımlara bağlı. Özellikle Kuala Lumpur'un ikonik Petronas İkiz Kuleleri, gece pazarı sokak yemekleri ve Langkawi adasının plajları, Çinli influencer'lar sayesinde milyonlarca kez izleniyor.
Ancak bu bağımlılık bir kırılganlık yaratıyor. Douyin'de bir destinasyonun popülerliği, platformun algoritmasına ve kullanıcı trendlerine bağlı. Bir videonun viral olması, o mekanı bir gecede popüler yaparken, ilginin azalması da aynı hızla gerçekleşebiliyor. Örneğin, 2023 yazında bir Çinli turistin Bukit Bintang kavşağında çektiği video, bölgeyi bir anda popüler hale getirdi; ardından aynı hızla unutuldu. Bu durum, Malezya turizm otoritelerini endişelendiriyor çünkü sürdürülebilir bir turizm stratejisi, kısa vadeli trendlere değil, uzun vadeli planlamaya dayanmalı.
Bölgesel veya küresel boyut: Güneydoğu Asya'da dijital turizm rekabeti
Malezya yalnız değil. Tayland, Vietnam ve Endonezya da benzer bir bağımlılık yaşıyor. Tayland'ın Maya Koyu, bir film seti olarak ünlendikten sonra turist akınına uğradı; ancak çevresel hasar nedeniyle kapatılmak zorunda kaldı. Şimdi ise aynı koy, Çinli influencer'lar sayesinde yeniden popüler hale geliyor. Bu döngü, bölge ülkelerini altyapı yatırımlarına yöneltirken, aynı zamanda aşırı turizm sorununu da beraberinde getiriyor. Malezya, özellikle Çin'den gelen turistleri çekmek için vize muafiyeti ve özel uçuş tarifeleri gibi teşvikler sunuyor. Ancak bu politikaların sürdürülebilirliği, platform bağımlılığı nedeniyle sorgulanıyor.
Küresel ölçekte, dijital platformların turizm üzerindeki etkisi giderek artıyor. Booking.com ve Airbnb gibi sitelerden farklı olarak, Douyin ve TikTok anlık trendler yaratıyor. Bu durum, küçük işletmeler için fırsatlar sunarken, büyük otel zincirlerini de uyum sağlamaya zorluyor. Malezya'daki birçok otel, artık Çinli personel istihdam ediyor ve menülerinde WeChat Pay ve Alipay kabul ediyor. Ayrıca, bazı restoranlar Douyin'de canlı yayın yaparak müşteri çekiyor. Bu dönüşüm, Malezya ekonomisinin Çin'e olan bağımlılığını artırırken, diğer pazarlara erişimi de zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Malezya'nın turizm teknolojilerine bağımlılığı, Türkiye için de önemli dersler barındırıyor. Türkiye, Çin'den gelen turist sayısını artırmak için benzer dijital pazarlama stratejileri izleyebilir. Ancak, sadece bir platforma bağımlı kalmak riskli. Türkiye'nin, Çinli turistler için cazip olanaklar sunarken aynı anda Rusya, Avrupa ve Körfez ülkeleri gibi diğer pazarları da dengelemesi gerekiyor. Aksi takdirde, Malezya'nın yaşadığı gibi, bir algoritma değişikliği veya jeopolitik gerilim, turizm gelirlerini aniden düşürebilir. Türkiye'nin kendi dijital platformlarını geliştirmesi veya çoklu kanal stratejisi izlemesi, bu riski azaltabilir.
