Malezya, İran'daki savaşın küresel enerji fiyatlarını yukarı çekmesiyle akaryakıt sübvansiyonlarının maliyetindeki artış nedeniyle 2026 yılı için belirlediği mali açık hedeflerini tutturmakta zorlanabilir. Ülkenin İkinci Maliye Bakanı Amir Hamzah Azizan, Bloomberg'e verdiği özel röportajda, jeopolitik gerilimlerin Malezya'nın mali disiplin çabalarını olumsuz etkilediğini ve hükümetin bütçe dengesini sağlamak için ek önlemler alması gerekebileceğini söyledi. Invest Malezya etkinliğinde konuşan Bakan, sübvansiyon giderlerinin kontrol altına alınamaması durumunda 2026 mali açık hedefinin yüzde 3,0'ün üzerine çıkabileceğini ifade etti.
Artan Enerji Maliyetleri ve Sübvansiyon Yükü
Malezya, uzun yıllardır akaryakıt sübvansiyonlarıyla iç talebi canlı tutmayı ve düşük enflasyonu korumayı hedefliyor. Ancak İran'da devam eden savaş, küresel petrol fiyatlarında ani yükselişlere yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı son çeyrekte yüzde 20'ye yakın artarak 95 doların üzerine çıktı. Bu durum, Malezya gibi net petrol ithalatçısı olan bir ülke için sübvansiyon bütçesini doğrudan etkiliyor. Bakan Amir Hamzah, 2024 yılı için ayrılan sübvansiyon ödeneğinin 30 milyar ringgit (yaklaşık 6,4 milyar dolar) civarında olduğunu, ancak mevcut fiyat seviyelerinde bu rakamın 35-40 milyar ringgite yükselebileceğini belirtti. Hükümet, sübvansiyonları kademeli olarak azaltmayı ve hedefli yardım sistemine geçmeyi planlıyor olsa da, enerji krizinin derinleşmesi bu reformları zorlaştırıyor.
Mali Disiplin ve Büyüme Arasındaki Denge
Malezya, pandemi sonrası toparlanma sürecinde mali disiplini yeniden tesis etmeye çalışıyor. 2023'te yüzde 5,0 olan bütçe açığının 2024'te yüzde 4,3'e, 2026'da ise yüzde 3,0'ün altına çekilmesi hedefleniyor. Ancak İran savaşının yol açtığı belirsizlikler ve sübvansiyon yükü, bu hedeflerin revize edilmesini gündeme getirdi. Bakan Amir Hamzah, "Jeopolitik gelişmeler kontrolümüz dışında ancak mali sürdürülebilirlikten ödün vermeyeceğiz" dedi. Hükümetin ek gelir kaynakları oluşturmak için vergi reformları ve varlık satışlarını değerlendirdiği, ayrıca sosyal yardımların daha etkin dağıtılması için dijital altyapı yatırımlarını hızlandırdığı bildiriliyor.
Küresel Enerji Piyasaları ve Malezya'nın Stratejisi
İran savaşı, küresel enerji piyasalarında arz endişelerini artırırken, Malezya gibi gelişmekte olan ülkeleri doğrudan etkiliyor. Ülke, ASEAN içinde en büyük enerji tüketicilerinden biri olarak, sübvansiyon politikalarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalıyor. Uzmanlar, sübvansiyonların uzun vadede mali disiplini tehdit ettiğini ve yapısal reformların ertelenmemesi gerektiğini vurguluyor. Öte yandan, Malezya Merkez Bankası, enflasyon beklentilerinin yönetilebilir olduğunu ancak enerji fiyatlarının kalıcı olarak yüksek seyretmesi durumunda para politikasında sıkılaşmaya gidilebileceği sinyalini verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Malezya'nın sübvansiyon kaynaklı mali zorlukları, benzer enerji ithalatçısı olan Türkiye için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye de akaryakıt sübvansiyonları ve düşük faiz politikasıyla enflasyonu kontrol altında tutmaya çalışırken, küresel enerji fiyatlarındaki artış bütçe dengesini olumsuz etkileyebilir. İran savaşının Türkiye'nin enerji maliyetlerine yansıması, cari açık ve enflasyon üzerinde baskı yaratabilir. Ayrıca, Türkiye ile Malezya arasında savunma ve ticaret alanlarında artan işbirliği düşünüldüğünde, Malezya'nın mali istikrarı, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin sürdürülebilirliği açısından da yakından takip edilmelidir.
