Malezya'nın Johor eyaletinde yer alan devasa Forest City projesinde, bir eğitim girişimi olan Network School'un 122 milyon dolarlık yatırım planı, İsrail ile bağlantılı olduğu iddiaları üzerine Malezya hükümetinin soruşturma başlatmasıyla askıya alındı. Malezya yasalarına göre İsrail ile ticari veya finansal ilişkiler yasaklanmış durumda. Bu gelişme, bölgede yaşayanlar arasında farklı tepkilere yol açtı. Yerel halk, genç girişimcilerin bölgeye gelmesinin ticareti canlandırdığını ancak yasalara uymayan herkesin cezalandırılması gerektiğini belirtiyor. CNA'ya konuşan bölge sakinleri, Network School'un varlığının özellikle gençler arasında yeni iş fikirlerini teşvik ettiğini, ancak ülkenin egemenlik haklarına saygı duyulması gerektiğini vurguladı.
Network School ve Forest City'nin Dönüşümü
Forest City, başlangıçta çoğunlukla Çinli yatırımcılar için tasarlanmış büyük bir emlak projesiydi. Ancak pandemi ve Çin'deki ekonomik yavaşlama nedeniyle proje beklenen ilgiyi görmedi. Son dönemde Malezya hükümeti, projenin daha geniş bir kitleye hitap etmesi için özel bir ekonomik bölge ilan etmişti. Network School, bu dönüşümün önemli bir parçası olarak görülüyordu. Okulun teknoloji ve yapay zeka alanlarında eğitim veren bir müfredatı bulunuyor. Ancak okulun sahibi veya ortakları arasında İsrailli kuruluşlar olduğu iddiası üzerine Malezya İçişleri Bakanlığı soruşturma başlattı. Yetkililer, herhangi bir yasa dışı bağlantı tespit edilirse yatırımın tamamen iptal edilebileceğini açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu olay, Malezya ile İsrail arasındaki gergin ilişkilerin bir yansıması. Malezya, Filistin davasına verdiği güçlü destekle biliniyor ve İsrail pasaportu taşıyan kişilerin ülkeye girişine izin vermiyor. Ancak 2023 yılında yapılan bir düzenleme ile İsrail vatandaşlarının belirli koşullar altında ülkeye girişine izin verilmişti. Yine de İsrailli şirketlerin Malezya'da faaliyet göstermesi hâlâ yasak. Forest City'deki bu gelişme, bölgede faaliyet gösteren diğer yabancı yatırımcılar arasında da tedirginlik yarattı. Singapur'daki bazı iş çevreleri, Malezya'nın yatırım ortamının siyasi hassasiyetlerden etkilenebileceğini belirtiyor. Öte yandan, Endonezya ve Brunei gibi diğer Müslüman çoğunluklu ülkelerde de benzer yasaklar bulunuyor. Bu durum, Güneydoğu Asya'da İsrail bağlantılı yatırımların geleceğini sorgulatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Malezya gibi Filistin davasına destek veren bir ülke olarak, İsrail ile ticari ilişkiler konusunda benzer hassasiyetlere sahip. Ancak Türkiye'nin İsrail ile diplomatik ve ekonomik bağları devam ediyor. Bu olay, Türk yatırımcılar için bir uyarı niteliği taşıyabilir. Özellikle İsrail bağlantılı şirketlerle ortaklık yapan Türk firmalarının, Malezya ve benzeri pazarlara girerken etik ve yasal çerçeveyi dikkatle değerlendirmesi gerekiyor. Ayrıca, Türkiye'nin ASEAN ülkeleriyle geliştirmeye çalıştığı ekonomik ilişkilerde, bu tür siyasi hassasiyetlerin farkında olması önemli. Bölgesel olarak, Malezya'nın bu kararı, Müslüman ülkelerde İsrail karşıtı yatırım politikalarının güçlenebileceği sinyali veriyor.
