Malezya'da 2025 yılında yapılacak eyalet seçimleri öncesinde, federal düzeyde koalisyon ortağı olan Pakatan Harapan (PH) ve Barisan Nasional (BN), bölgesel düzeyde birbirlerine rakip olarak sahaya çıkıyor. İki ittifak arasındaki bu rekabet, ülkenin kırılgan siyasi dengesini yeniden sarsma potansiyeli taşıyor. PH ve BN, 2022 genel seçimlerinin ardından ulusal bir birlik hükümeti kurarak Anwar Ibrahim liderliğinde iktidarı paylaşmıştı. Ancak eyalet düzeyinde, özellikle muhafazakâr Perikatan Nasional (PN) ittifakının yükselişi karşısında her iki koalisyon da kendi tabanını korumak ve genişletmek için mücadele ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
PH ve BN arasındaki bu gerilim, Malezya siyasetinde yeni bir aşamayı temsil ediyor. 2018'de tarihi bir seçim zaferi kazanan PH, 2020'de iç çekişmeler ve partiler arası geçişler nedeniyle iktidarı kaybetmiş, 2022'de ise BN ile koalisyon kurarak geri dönmüştü. Ancak eyalet seçimleri, bu ortaklığın ne kadar sürdürülebilir olduğunu test edecek. BN'nin ağırlıklı olarak Malay ve Müslüman seçmene hitap eden etnik temelli siyaseti ile PH'nin çok ırklı, reformist duruşu arasındaki ideolojik farklılıklar, eyalet düzeyinde su yüzüne çıkıyor. Özellikle sultanlıklara bağlı eyaletlerde güçlü olan BN, PH'nin laik politikalarını eleştirirken, PH da BN'yi yolsuzluk ve himaye sistemiyle ilişkilendiriyor. Bu rekabet, Anwar'ın istikrar vaadini boşa çıkarabilir ve federal hükümetin işleyişini zora sokabilir.
Öte yandan, her iki koalisyon da PN karşısında birlikte hareket etme ihtiyacı hissediyor. PN, özellikle kuzey eyaletlerinde Malay ve İslamcı seçmenin desteğini alarak hızlı bir yükseliş kaydetti. 2022 seçimlerinde en çok sandalye kazanan ikinci ittifak olan PN, şimdi eyaletlerde de iddialı. PH ve BN, PN'nin bu yükselişini durdurmak için stratejik işbirliği yapsa da, eyalet düzeyindeki çekişme her an kontrolden çıkabilir. Eyalet seçimleri, bu üçlü siyasi yapıda hangi ittifakın geleceğin baskın gücü olacağını belirleyecek.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Malezya, Güneydoğu Asya'nın en önemli ekonomilerinden biri olarak ASEAN içinde kilit rol oynuyor. Siyasi istikrarsızlık, ülkenin yabancı yatırım çekme kabiliyetini ve bölgesel ortaklıklarını etkileyebilir. Çin ile olan ticaret ve altyapı bağları, özellikle Belt and Road Initiative kapsamındaki projeler, siyasi belirsizlikten zarar görebilir. Ayrıca Malezya, Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik anlaşmazlıklarında taraf olarak jeopolitik bir öneme sahip. Eyalet seçimleri sonucunda hükümetin dış politikasında bir değişim olması halinde, Çin ve ABD ile ilişkiler yeniden şekillenebilir. Özellikle PH'nin daha bağımsız bir dış politika izlemeye çalışması, BN'nin ise geleneksel olarak Batı yanlısı duruşu, seçim sonuçlarının bölgesel güç dengesini etkilemesine neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Malezya'daki siyasi gelişmeler, Türkiye'nin Güneydoğu Asya'ya yönelik artan ilgisi açısından önem taşıyor. Türkiye ile Malezya arasındaki ticaret hacmi son yıllarda büyüme eğiliminde olup, savunma sanayii ve eğitim alanlarında işbirliği derinleşmektedir. Malezya'nın siyasi istikrarı, Türk yatırımlarının güvenliği ve ikili ilişkilerin seyri açısından belirleyici olabilir. Ayrıca Malezya, İslam İşbirliği Teşkilatı'nda (İİT) etkin bir üye olarak Filistin meselesi gibi konularda Türkiye ile ortak tutum sergilemektedir. Eyalet seçimleri sonucunda dış politikada yaşanabilecek kaymalar, bu işbirliğini etkileyebilir. Türkiye, Malezya'daki istikrarın korunmasını ve mevcut işbirliği zemininin sarsılmamasını beklemektedir.
