Malezya'nın eski Başbakanı Mahathir Muhammed'in eşi Siti Hasmah Mohamad Ali, 100 yaşında hayatını kaybetti. Uzun ve çalkantılı siyasi kariyeri boyunca Mahathir'in en yakın destekçisi olan Hasmah, ülkenin bağımsızlığından modern bir ekonomiye dönüşümüne tanıklık etti. Aynı zamanda doktor olan Hasmah, halk sağlığı alanındaki çalışmaları ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki duruşuyla da hatırlanıyor.
Bir Doktorun Siyasi Yolculuğu
Siti Hasmah Mohamad Ali, 12 Haziran 1926'da Kuala Lumpur'da doğdu. Tıp eğitimi alan Hasmah, Malezya'nın ilk kadın doktorlarından biri oldu. 1956'da doktorluk yaptığı sırada tanıştığı Mahathir Muhammed ile evlendi. Çiftin yedi çocuğu oldu; bunlardan biri olan Mukhriz Mahathir de siyasete atıldı ve Malezya'nın Kedah eyaletinde başbakanlık yaptı.
Hasmah, eşinin siyasi kariyeri boyunca her zaman yanında yer aldı. Mahathir'in 1981'den 2003'e kadar süren ilk başbakanlık döneminde ve 2018-2020 arasındaki ikinci döneminde First Lady olarak görev yaptı. Bu dönemde sosyal yardım projelerine öncülük etti, kadın sağlığı ve eğitimi konularında kampanyalar yürüttü. 1980'lerde kurduğu "Malezya Kadınlar Refah Konseyi" aracılığıyla kırsal kesimdeki kadınlara sağlık hizmeti götürülmesine katkı sağladı.
Hasmah'ın en dikkat çekici özelliklerinden biri, eşinin siyasi fırtınaları sırasında sergilediği sakin duruştu. 1998'de Mahathir'in yardımcısı Enver İbrahim'i görevden alması ve ardından yaşanan siyasi krizde Hasmah, kamuoyu önünde nadiren konuştu ancak eşine olan desteğini her zaman korudu. 2018'de Mahathir'in 92 yaşında yeniden başbakan olması, dünya basınında geniş yankı uyandırırken Hasmah da bu olağanüstü dönüşte eşinin yanındaydı.
Malezya'nın Modernleşmesinde Bir Sembol
Siti Hasmah, Malezya'nın çok kültürlü yapısında birleştirici bir figür olarak görüldü. Malay, Çinli ve Hint toplulukları arasında köprü kurmaya çalıştı. 2000'li yıllarda yaptığı açıklamalarda, kadınların iş gücüne katılımının artırılması gerektiğini vurguladı ve eğitimin önemine dikkat çekti.
Eşi Mahathir'in sert siyasi üslubu ve otoriter eğilimleri sık sık eleştirilirken, Hasmah daha yumuşak ve uzlaştırıcı bir imaj çizdi. Bu denge, Malezya siyasetinde uzun yıllar boyunca etkili oldu. Hasmah, 2020'de eşinin istifasının ardından kamusal hayattan büyük ölçüde çekildi; ancak sağlık sorunlarına rağmen zaman zaman açıklamalar yaptı. Ölümü, Malezya'da geniş kesimlerce saygıyla karşılandı. Devlet yetkilileri ve muhalefet liderleri taziye mesajları yayımladı. Hasmah'ın cenazesinin Kuala Lumpur'da toprağa verilmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Siti Hasmah'ın vefatı, Türkiye'de doğrudan bir dış politika sonucu doğurmasa da Malezya ile Türkiye arasındaki ilişkilerin derinliği açısından anlam taşıyor. Mahathir Muhammed, özellikle 2019'da İstanbul'da düzenlenen KLİMİK zirvesinde Türkiye'nin aktif rol aldığı İslam İşbirliği Teşkilatı çerçevesinde önemli bir figürdü. Hasmah'ın hayatı, Malezya'nın kalkınma modelinde kadının rolünü gözler önüne sererken, Türkiye'nin de benzer şekilde kadın hakları ve sağlık diplomasisi alanlarında iş birliği potansiyelini hatırlatıyor. Ayrıca, Malezya gibi Güneydoğu Asya'nın önemli bir aktörüyle ilişkilerde, siyasi liderlerin ailelerinin de diplomatik yumuşak güç unsuru olarak öne çıktığı görülüyor. Bu bağlamda Hasmah'ın anısı, Türk-Malezya dostluğunda kültürel ve insani bağların güçlendirilmesi için bir fırsat olarak değerlendirilebilir.
