Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 14 Temmuz Bastille Günü kapsamında düzenlenen geleneksel askeri geçit törenine bu yıl son kez başkanlık etti. Paris'teki Champs-Élysées'de gerçekleştirilen törende, 6 bini aşkın asker, 200'den fazla zırhlı araç ve 70 uçak yer aldı. Macron'un 2017'den bu yana her yıl katıldığı tören, bu kez Avrupa'nın stratejik özerklik hedefi ve Fransa'nın yeniden silahlanma çabalarının bir vitrini haline geldi. Etkinlikte, Ukrayna'ya destek için oluşturulan 'isteğe bağlı koalisyon' bünyesindeki 500 asker de yürüdü.
Bastille Günü'nde yeniden silahlanma vurgusu
Macron'un son kez başkanlık yaptığı geçit töreni, Fransa'nın savunma sanayiindeki dönüşümünü ve Avrupa ordusu vizyonunu ön plana çıkardı. Törende, geleceğin savaş uçağı projesi (SCAF) kapsamında geliştirilen insansız savaş uçağı 'Neuron'un bir modeli sergilenirken, Fransa'nın nükleer caydırıcılık gücünün sembolü olan Rafale savaş uçakları gösteri uçuşu yaptı. Macron, tören öncesi yaptığı açıklamada, 'Avrupa'nın kendi güvenliğini sağlaması gerektiğini' ve 'ABD'nin küresel angajmanının azaldığı bir dönemde Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini' vurguladı. Bu söylem, Fransa'nın uzun süredir savunduğu 'stratejik özerklik' kavramının bir yansıması olarak değerlendirildi.
Törenin bir diğer önemli unsuru, Ukrayna'ya destek amacıyla oluşturulan 'isteğe bağlı koalisyon' (coalition of the willing) bünyesindeki 500 askerin geçit törenine katılmasıydı. Bu birlikler, Ukrayna'ya eğitim ve lojistik destek sağlamak üzere görevlendirilmiş durumda. Fransa, bu adımla Avrupa'nın savunma konusunda daha bağımsız hareket etme kapasitesini göstermeyi hedefliyor. Macron'un bu vurgusu, ABD'de başkanlık seçimleri yaklaşırken, Washington'un Avrupa'daki askeri varlığını azaltabileceği endişelerine karşı bir mesaj olarak yorumlandı.
Bölgesel ve küresel boyut: Avrupa'nın stratejik özerklik arayışı
Fransa'nın bu yılki geçit töreni, sadece ulusal bir kutlamanın ötesinde, küresel güç dengelerindeki değişimin bir yansıması oldu. ABD'nin Asya-Pasifik'e odaklanması ve Avrupa'daki askeri varlığını kademeli olarak azaltma sinyalleri, Avrupa ülkelerini kendi savunma kapasitelerini artırmaya itiyor. Macron, bu bağlamda 'Avrupa Savunma Birliği' fikrini sürekli gündemde tutuyor ancak Almanya gibi ülkeler, NATO'yu zayıflatacağı gerekçesiyle bu fikre mesafeli yaklaşıyor.
Bununla birlikte, Rusya'nın Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki gerilimler, Avrupa'nın güvenlik mimarisini yeniden düşünmeye zorluyor. Fransa'nın ev sahipliğinde gerçekleşen bu tören, Avrupa'nın kendi güvenliğini sağlama konusundaki kararlılığını gösterse de, NATO'nun sağladığı kolektif güvenlik şemsiyesinin hala vazgeçilmez olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Macron'un 'stratejik özerklik' vurgusu, NATO içinde birliği bozma riski taşıdığı için özellikle Doğu Avrupa ülkeleri tarafından endişeyle karşılanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayii ve dış politikası açısından önemli sinyaller içeriyor. Fransa'nın stratejik özerklik vurgusu, Türkiye'nin uzun süredir savunduğu 'bağımsız savunma politikası' ile paralellik gösteriyor. Ancak Fransa'nın bu vizyonu, NATO üzerinden yürüyen Türk-Amerikan ilişkilerinde dolaylı etkiler yaratabilir. ABD'nin Avrupa'dan çekilmesi durumunda, Türkiye'nin güvenlik garantileri azalabilir. Ayrıca Macron'un yeniden silahlanma vurgusu, savunma harcamalarının artmasına yol açarken, Türkiye'nin S-400 ve F-35 krizleri gibi konularda elini güçlendirebilir. Ancak Fransa'nın Doğu Akdeniz politikaları ile Türkiye arasındaki gerilimler göz önüne alındığında, bu gelişme ilişkilere doğrudan olumlu yansımayabilir. Türkiye, kendi savunma kabiliyetlerini geliştirerek bu tür küresel değişimlere hazırlıklı olmalıdır.
