McKinsey & Company'nin yayımladığı yeni bir rapora göre, yapay zeka teknolojilerinin Macaristan'da yaygınlaştırılması, ülke ekonomisine yıllık 15 milyar avroya (yaklaşık 6,2 trilyon Macar forinti) kadar verimlilik artışı sağlayabilir. Danışmanlık devinin analizi, özellikle imalat, lojistik ve finans sektörlerinde yapay zeka kullanımının hızlanmasıyla Macaristan'ın Gayri Safi Yurtiçi Hasılası'na (GSYH) önemli bir katkı yapılabileceğini ortaya koyuyor. Rapor, bu potansiyelin gerçekleşmesi için mevcut dijital altyapının güçlendirilmesi, iş gücü eğitimi ve düzenleyici çerçevenin iyileştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Yapay zeka yatırımları ve Macaristan'ın hedefleri
Macaristan hükümeti, son yıllarda yapay zeka alanında önemli adımlar atarak 2020 yılında Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'ni kabul etti. Bu strateji çerçevesinde, yapay zeka araştırmalarına ve uygulamalarına yönelik teşvikler sağlanırken, küresel teknoloji şirketlerinin ülkeye yatırım yapması için cazip koşullar oluşturuldu. McKinsey raporu, Macaristan'ın Orta Avrupa'da yapay zeka merkezi olma hedefinin ulaşılabilir olduğunu, ancak bunun için Almanya, Polonya ve Çekya gibi komşu ülkelerle rekabet edebilmek adına daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini ifade ediyor. Özellikle otomotiv ve elektronik imalatında yoğunlaşan Macar ekonomisi, yapay zeka destekli otomasyon ve tedarik zinciri optimizasyonu sayesinde büyük kazançlar elde edebilir.
Rapora göre, Macaristan'daki işletmelerin yalnızca %12'si halihazırda yapay zeka teknolojilerini aktif olarak kullanıyor. Bu oran, AB ortalamasının (%25) oldukça altında kalıyor. McKinsey, bu farkın kapatılması halinde 2030 yılına kadar yıllık 15 milyar avroluk verimlilik artışının mümkün olduğunu belirtiyor. En büyük potansiyel, makine öğrenimi ve doğal dil işleme gibi alanlarda görülürken, sağlık ve kamu hizmetleri de ikincil fırsatlar sunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Macaristan'ın yapay zeka hamlesi, Orta ve Doğu Avrupa'da dijital dönüşüm yarışının bir parçası olarak değerlendirilebilir. Polonya, Romanya ve Çekya gibi ülkeler de benzer stratejilerle yabancı yatırım çekmeye çalışırken, Macaristan'ın 15 milyar avroluk katkı potansiyeli bölgesel ekonomik dinamikleri etkileyebilir. Küresel ölçekte ise yapay zekanın özellikle imalat sektöründe verimlilik artışı sağlaması, gelişmekte olan ülkelerin sanayileşme stratejilerinde önemli bir rol oynayabilir. McKinsey'in raporu, yapay zekanın yalnızca teknoloji odaklı değil, aynı zamanda iş süreçlerinin yeniden tasarlanmasıyla da verimlilik getirdiğine dikkat çekiyor. Bu bağlamda Macaristan, AB fonlarını ve özel sektör yatırımlarını birleştirerek örnek bir model oluşturabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
McKinsey'in Macaristan odaklı raporu, benzer bir potansiyelin Türkiye için de geçerli olduğunu göstermektedir. Türkiye, güçlü imalat ve lojistik sektörleriyle yapay zeka uygulamalarından önemli kazançlar elde edebilecek bir konumdadır. Ancak Macaristan'da olduğu gibi, Türkiye'de de yapay zeka benimseme oranları düşük seyretmektedir (yaklaşık %15). Türkiye'nin 2023 yılında açıkladığı Milli Yapay Zeka Stratejisi, bu alandaki eksiklikleri gidermeyi hedefliyor. McKinsey'in verileri ışığında, Türkiye'nin yapay zeka sayesinde yıllık GSYH'sine 20-30 milyar dolar arasında ek katkı sağlayabileceği tahmin edilebilir. Bunun için teşviklerin artırılması, veri altyapısının güçlendirilmesi ve iş gücü eğitimine yatırım yapılması kritik önem taşımaktadır. Ayrıca, Macaristan'ın AB fonlarına erişiminin Türkiye için bir avantaj olmadığı düşünülürse, ulusal kaynakların ve özel sektör işbirliklerinin daha etkin kullanılması gereklidir.
