Macaristan'da siyasi kriz derinleşiyor. Başbakan Peter Magyar hükümeti, pazartesi günü parlamentoya sunacağı anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'u görevden almayı hedefliyor. Magyar, Sulyok'u eski Başbakan Viktor Orban'ın "kuklası" olarak nitelendirerek, ülkenin yönetim sisteminde köklü bir değişiklik yapmayı planlıyor. Bu hamle, Macaristan'da son yıllarda yaşanan en büyük siyasi çalkantılardan biri olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Başbakan Peter Magyar, Nisan ayında yapılan genel seçimlerin ardından göreve gelmişti. Seçim kampanyası boyunca Orban'ın otoriter yönetimini eleştiren Magyar, iktidara gelir gelmez eski rejimin izlerini silmek için harekete geçti. Sulyok, 2022 yılında Orban'ın desteğiyle cumhurbaşkanı seçilmişti. Orban'ın 2010'dan bu yana süren iktidarı boyunca, cumhurbaşkanlığı makamı sembolik bir rol üstlenmiş olsa da, Sulyok'un Orban'a yakınlığı biliniyordu. Magyar'ın bu hamlesi, sadece bir kişiyi değil, Orban'ın kurduğu siyasi sistemi hedef alıyor.
Anayasa değişikliği, cumhurbaşkanının görevden alınması için gereken çoğunluğu sağlayacak şekilde düzenleniyor. Magyar'ın partisi parlamentoda salt çoğunluğa sahip olduğu için değişikliğin kabul edilmesi bekleniyor. Ancak muhalefet, bu adımın demokratik normları zedelediğini savunuyor. Sulyok ise görevden alınma sürecine karşı çıkacağını belirterek, "Anayasayı kişisel hesaplar için kullanmak, hukukun üstünlüğüne zarar verir" açıklamasını yaptı.
Uzmanlar, bu gelişmeyi Macaristan'da "yeni bir siyasi dönemin" başlangıcı olarak yorumluyor. Magyar, Orban'ın popülist politikalarını terk ederek AB ile ilişkileri onarmayı ve yargı bağımsızlığını güçlendirmeyi vaat ediyor. Ancak eleştirmenler, Magyar'ın da benzer yöntemlerle muhaliflerini tasfiye ettiğini iddia ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Macaristan'daki siyasi gelişmeler, Avrupa Birliği'nde de yakından takip ediliyor. Orban döneminde AB ile sık sık karşı karşıya gelen Macaristan, demokrasi ve hukukun üstünlüğü konularında eleştirilere maruz kalmıştı. Yeni hükümetin bu adımı, Brüksel'de temkinli bir iyimserlikle karşılanıyor. AB Komisyonu, anayasa değişikliğinin detaylarını inceleyeceğini açıkladı.
Bölgesel olarak, Macaristan'daki bu değişim, Visegrad Grubu içinde de dengeleri etkileyebilir. Polonya, Çekya ve Slovakya ile birlikte hareket eden Macaristan, Orban döneminde AB karşıtı bir çizgi izlemişti. Magyar hükümetinin AB yanlısı politikaları, grubun dinamiklerini değiştirebilir. Öte yandan, Rusya'ya yakın duruşuyla bilinen Orban'ın tasfiyesi, Macaristan'ın Moskova ile ilişkilerinde de bir soğumaya yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Macaristan'daki bu siyasi değişim, Türkiye açısından iki yönlü bir anlam taşıyor. İlk olarak, Orban hükümeti ile Türkiye arasında enerji ve ticaret alanında gelişen ilişkiler, yeni dönemde nasıl şekilleneceği merak konusu. Magyar'ın AB yanlısı tutumu, Türkiye-AB ilişkilerinde Macaristan'ın arabulucu rolünü etkileyebilir. İkinci olarak, Orban'ın otoriter yönetimine karşı bu tür bir müdahale, Türkiye'deki muhalefet tarafından örnek gösterilebilir. Ancak Türkiye'nin kendi iç siyasi dinamikleri farklı olduğundan, doğrudan bir etkiden söz etmek zor. Bölgesel olarak, Macaristan'ın AB'ye entegrasyon sürecinin hızlanması, Batı Balkanlar'daki genişleme politikalarını da olumlu etkileyebilir.
