Brezilya'da 2 Ekim'de yapılacak genel seçimlere günler kala, eski Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın anketlerdeki avantajı erimeye başladı. Son anketler, Lula ile mevcut Devlet Başkanı Jair Bolsonaro arasındaki farkın daraldığını gösteriyor. Ekonomik sıkıntılarla boğuşan Brezilya'da seçmen, pandemi sonrası toparlanma, enflasyon ve işsizlik gibi konularda sandıkta tercihini yapacak. Lula'nın son hamlesi, ekonomik vaatlerini ön plana çıkararak daralan farkı kapatmak olacak.
Seçim yarışında son durum
Datafolha'nın son anketine göre, Lula'nın oy oranı %47, Bolsonaro'nun ise %34 seviyesinde. Ancak bu fark, geçen aya göre 5 puan azalmış durumda. Seçimin ikinci tura kalması halinde, her iki adayın da stratejilerini yeniden gözden geçirmesi bekleniyor. Lula, özellikle kuzeydoğu bölgelerinde ve düşük gelirli seçmenler arasında güçlü desteğe sahip. Bolsonaro ise güney ve orta batıda, tarım kesimi ve dindar seçmenlerden destek alıyor. Ekonomik veriler, Brezilya'nın son çeyrekte %0,4 büyüdüğünü gösteriyor; bu, pandemi öncesi seviyelerin hâlâ altında. İşsizlik %9,3 seviyesinde ve enflasyon %8,7 ile Merkez Bankası'nın hedefinin üzerinde. Lula, kampanyasında asgari ücreti artırma, sosyal yardımları genişletme ve altyapı yatırımlarına ağırlık verme sözü veriyor. Bolsonaro ise vergi indirimleri ve özelleştirmelerle ekonomiyi canlandıracağını savunuyor. Piyasalar, Lula'nın olası bir zaferini, mali disiplinden uzaklaşma riski olarak görüyor; ancak Lula'nın danışmanları, sorumlu bir ekonomi politikası izleyecekleri mesajını veriyor.
Küresel ve bölgesel etkiler
Brezilya, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi ve dünyanın sayılı tarım ihracatçısı. Seçim sonucu, bölgesel siyasette de belirleyici olacak. Lula'nın zaferi, solcu liderlerin bölgede yeniden yükselişe geçtiği bir dönemde, Brezilya'nın bölgesel entegrasyona ve çok taraflılığa daha fazla ağırlık vermesi anlamına gelebilir. Bolsonaro'nun ise ABD ile yakın ilişkileri sürdürmesi ve Çin'e karşı mesafeli duruşu devam edebilir. Brezilya'nın BRICS üyeliği ve Amazon ormansızlaşmasıyla mücadele politikaları da seçim sonucundan etkilenecek. Lula, iklim değişikliğiyle mücadelede daha aktif rol alacağını ve Amazon'daki tahribatı azaltacağını taahhüt ediyor. Bolsonaro ise Amazon'daki ekonomik faaliyetleri kısıtlamayacağını söylüyor. Uluslararası yatırımcılar, Brezilya'nın para birimi real ve borsasındaki dalgalanmaları yakından izliyor. Seçim belirsizliği, sermaye kaçışına ve reel değer kaybına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'daki seçim, Türkiye'nin Latin Amerika ile ticari ve diplomatik ilişkileri açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, Brezilya ile 2022'de 5 milyar doları aşan bir ticaret hacmine sahip; özellikle savunma sanayi, otomotiv ve tarım ürünleri alanında işbirliği var. Lula'nın olası zaferi, Türkiye'nin bölgede dengeli bir dış politika izlemesine ve BRICS gibi platformlarda işbirliğini artırmasına olanak tanıyabilir. Ancak Bolsonaro'nun kazanması, ABD yanlısı bir çizgiyi sürdüreceğinden, Türkiye'nin bölgedeki angajmanı daha sınırlı kalabilir. Seçim sonucu, küresel ekonomik istikrar ve emtia fiyatları üzerinden Türkiye'yi de etkileyebilir.
