Brezilya'da Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva yönetiminde uygulanan çevre politikaları meyvesini verdi: Amazon yağmur ormanlarında ormansızlaştırılan alan, son on yılın en düşük seviyesine geriledi. Resmi verilere göre, 2023-2024 döneminde ormansızlaşma miktarı bir önceki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 50 azalarak 6.288 kilometrekareye düştü. Bu, Lula'nın seçim vaatleri arasında yer alan "2030'a kadar yasadışı ormansızlaşmayı sıfırlama" hedefine yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı: Amazon'da çevre politikalarının dönüşü
Amazon, dünya üzerindeki en büyük tropikal yağmur ormanı olarak küresel iklim dengesi için kritik öneme sahip. Ancak son yıllarda, özellikle eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro döneminde ormansızlaşma hızla artmış, 2022'de 13.000 kilometrekareye yaklaşarak son 15 yılın zirvesine ulaşmıştı. Bolsonaro, çevre koruma bütçelerini kısmış, yasadışı ağaç kesimi ve madenciliğe göz yummuştu.
Lula, Ocak 2023'te göreve başladıktan sonra çevre politikalarını yeniden sıkılaştırdı. Çevre Bakanlığı'na ünlü iklim aktivisti Marina Silva'yı atadı, orman koruma ajansı Ibama'nın bütçesini artırdı ve yasadışı faaliyetlerle mücadele için polis operasyonlarını yoğunlaştırdı. Uydu izleme sistemleri ve anlık veri paylaşımı sayesinde yasa dışı faaliyetler daha hızlı tespit edilmeye başlandı.
Bölgesel ve küresel boyut: Amazon'un geleceği ve uluslararası yansımaları
Amazon'daki ormansızlaşma, yalnızca Brezilya'nın değil, tüm dünyanın ortak sorunu. Bölge, dünya oksijeninin yüzde 6'sını üretirken, karbon yutakları olarak milyarlarca ton karbon depoluyor. Ormansızlaşma, iklim değişikliğini hızlandırmanın yanı sıra, biyolojik çeşitliliği de tehdit ediyor. Lula'nın başarısı, küresel iklim hedefleri açısından umut verici olarak değerlendiriliyor.
Ancak uzmanlar, verilerdeki iyileşmeye rağmen tehditlerin tamamen ortadan kalkmadığına dikkat çekiyor. Yasadışı madencilik, büyükbaş hayvancılık ve soya üretimi gibi ekonomik faaliyetler, Amazon üzerindeki baskıyı sürdürüyor. Ayrıca, Brezilya'da 2026'da yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde Lula'nın çevre politikalarını kalıcı kılıp kılamayacağı belirsizliğini koruyor. Muhalefet, ekonomik kalkınma ile çevre koruma arasında denge kurulması gerektiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Amazon ormansızlaşması Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, küresel iklim değişikliğiyle mücadele bağlamında önemli. Türkiye, Paris İklim Anlaşması'na taraf olup net sıfır emisyon hedefi koyarken, Amazon'un korunması küresel karbon döngüsünde kritik rol oynuyor. Ayrıca Brezilya ile Türkiye arasında tarım ve enerji alanında artan ticaret ilişkileri (2023'te 5 milyar doları aşan hacim), çevre standartlarının uyumlaştırılmasını gündeme getirebilir. Türkiye'nin Brezilya'daki yatırımları, sürdürülebilirlik kriterlerine uyum sağlamalıdır.
