Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, Çin'in Brezilya sığır etine uyguladığı şap hastalığı kaynaklı ithalat yasağını kaldırmasına teşekkür ederken, ABD Başkanı Donald Trump'ın Brezilya mallarına yeni gümrük tarifeleri getirmesine sert tepki gösterdi. Lula, "Ben başkasına satarım" diyerek Washington'a gözdağı verdi. Lula, Salı günü yaptığı açıklamada, Çin pazarının Brezilya için stratejik önemini vurgularken, ABD'nin ticaret politikalarına karşı alternatif pazarlara yöneleceklerinin sinyalini verdi.
Gelişmenin arka planı
Brezilya, dünyanın en büyük sığır eti ihracatçılarından biri olarak, geçtiğimiz yıl Brezilya'nın güney eyaletlerinde görülen şap hastalığı vakaları nedeniyle birçok ülke tarafından ithalat yasağına maruz kalmıştı. Çin, Brezilya sığır etinin en büyük alıcısı konumundayken, bu yasak Brezilya ekonomisini olumsuz etkilemişti. Lula yönetimi, hastalığın kontrol altına alındığını ve gerekli önlemlerin alındığını belirterek Çin'in ambargoyu kaldırmasını sağladı.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz hafta Brezilya'dan ithal edilen çelik ve alüminyum ürünlerine yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi getirdiğini açıklamıştı. Bu hamle, iki ülke arasındaki ticaret gerilimini tırmandırdı. Lula, bu karara tepki olarak "ABD'ye satamazsak, Çin'e, Avrupa'ya ya da başka yerlere satarız. Dünya ticareti sadece ABD'den ibaret değil" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Lula'nın bu açıklamaları, küresel ticaret savaşlarının yeni bir boyut kazandığı bir döneme denk geliyor. ABD-Çin ticaret savaşının ardından, ABD'nin Brezilya gibi gelişmekte olan ülkelere yönelik tarifeleri, küresel tedarik zincirlerinde yeniden yapılanmaya yol açıyor. Brezilya, Çin ile olan güçlü ticari ilişkilerini kullanarak ABD'ye karşı elini güçlendirmeye çalışıyor. Lula'nın "başkasına satarım" söylemi, aslında birçok ülkenin ABD'nin ticaret politikalarına karşı alternatif pazar arayışını yansıtıyor.
Uzmanlar, Brezilya'nın Çin pazarına erişiminin artmasının, ABD'li üreticiler için dezavantaj yaratabileceğini belirtiyor. Ayrıca, Lula yönetiminin Güney Amerika'daki diğer ülkelerle de ticaret anlaşmalarını derinleştirerek bölgesel bir blok oluşturma çabası dikkat çekiyor. Bu gelişme, küresel ticaretin daha çok kutuplu bir yapıya evrildiğinin göstergesi olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Brezilya ile tarım ve gıda ürünleri ticaretinde önemli bir ortak konumunda. Brezilya'nın Çin pazarına yönelmesi, Türkiye'nin Güney Amerika ile ticaretini çeşitlendirme stratejisi açısından bir fırsat yaratabilir. Ancak, ABD'nin korumacı politikaları küresel ticaret akışını etkileyerek Türkiye'nin ihracat pazarlarında dalgalanmalara yol açabilir. Türkiye, Brezilya benzeri ülkelerle iş birliğini artırarak bu tür riskleri dengeleyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin de şap hastalığı gibi hayvan sağlığı sorunları nedeniyle zaman zaman ihracat kısıtlamalarıyla karşılaştığı düşünüldüğünde, Lula'nın Çin'le yürüttüğü bu diplomatik süreç, Türkiye için de bir model teşkil edebilir.
