Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in en yakın müttefiklerinden biri olarak bilinen bir isim olarak, Pazartesi günü yayımlanan bir röportajında Rusya ve Ukrayna’nın dört yılı aşkın süredir devam eden ve sonu görünmeyen savaşı sona erdirmek için karşılıklı taviz vermesi gerektiğini söyledi. Lukaşenko’nun bu açıklaması, savaşın başlangıcından bu yana ilk kez bir Belarus liderinin bu kadar doğrudan bir uzlaşı çağrısı yapması olarak dikkat çekiyor. Minsk’te yabancı medyaya verdiği demeçte Lukaşenko, “Savaşın bitmesi için her iki taraf da bir şeylerden vazgeçmeli; bu kaçınılmaz,” ifadelerini kullandı. Lukaşenko, ayrıca Belarus’un çatışmanın başından bu yana Rusya’ya askeri destek sağladığı ve topraklarını Rus güçlerine açtığı yönündeki suçlamaları da reddetti.
Gelişmenin arka planı
Lukaşenko’nun bu yorumları, Ukrayna’nın doğusunda ve güneyinde çatışmaların şiddetlendiği bir dönemde geldi. Rusya, 2022 yılında başlattığı geniş çaplı işgalin ardından Ukrayna’nın Donbas bölgesinde ilerlemeye devam ederken, Ukrayna ordusu Batı’dan gelen askeri yardımlarla karşı saldırı hazırlıkları yapıyor. Lukaşenko, Batılı ülkelerin Ukrayna’ya sağladığı silahların savaşı uzattığını savunarak, “Bu silahlar sorunu çözmüyor, sadece ölümleri artırıyor,” dedi. Belarus lideri, iki taraf arasında doğrudan müzakerelerin başlatılması gerektiğini vurguladı ve “Putin de Zelenskiy de masaya oturmalı,” çağrısı yaptı.
Rusya-Ukrayna savaşı, 2022 yılında başlamasına rağmen, Lukaşenko’nun ifade ettiği “dört yılı aşkın süre”, Donbas’taki çatışmaların 2014’ten beri sürdüğü gerçeğine atıfta bulunuyor olabilir. Lukaşenko, Belarus’un savaşta tarafsız kalmaya çalıştığını, ancak jeopolitik zorunluluklar nedeniyle Rusya’ya yakın durduğunu belirtti. Öte yandan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, daha önce yaptığı açıklamalarda Rusya’nın işgal ettiği topraklardan çekilmesi koşuluyla barış görüşmelerine hazır olduğunu yinelemişti.
Bölgesel veya küresel boyut
Lukaşenko’nun bu çıkışı, Belarus’un savaştaki rolüne ilişkin uluslararası toplumda süregelen tartışmaları yeniden alevlendirdi. Batılı ülkeler, Belarus’u Rusya’nın savaş çabalarına lojistik destek sağlamakla suçlarken, Minsk yönetimi bu iddiaları reddediyor. Bu açıklama, aynı zamanda Rusya ile Batı arasında olası bir müzakere sürecine dair ipuçları taşıyor. Lukaşenko, “Eğer herkes kazanmak istiyorsa, savaş sonsuza kadar sürer,” diyerek mevcut durumun kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Küresel ölçekte, savaşın uzaması enerji fiyatları, gıda güvenliği ve jeopolitik dengeler üzerinde derin etkiler yaratıyor. Lukaşenko’nun çağrısı, Çin, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerin daha önce yaptığı barış girişimlerini anımsatıyor. Ancak, Kremlin’in henüz bu çağrıya resmi bir yanıt vermemesi, Rusya’nın mevcut askeri hedeflerinden vazgeçme niyetinde olmadığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşında arabuluculuk rolü üstlenen başlıca aktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Lukaşenko’nun her iki tarafın da taviz vermesi çağrısı, Türkiye’nin daha önce İstanbul’da ev sahipliği yaptığı müzakerelerin ruhuyla örtüşüyor. Türkiye, Karadeniz Tahıl Koridoru anlaşması gibi somut başarılarla savaşın ekonomik etkilerini hafifletmiş, ancak kalıcı bir ateşkes sağlanamamıştır. Lukaşenko’nun çıkışı, Türkiye’nin yeniden müzakere masası kurma çabalarını destekleyebilir; zira Ankara, hem Rusya’nın hem de Ukrayna’nın güvenini kazanmış nadir ülkelerden biridir. Bölgesel istikrar açısından, savaşın uzaması Türkiye’nin güvenlik endişelerini artırmakta, özellikle Suriye ve Kafkasya bağlamında Rusya ile iş birliğini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle, Lukaşenko’nun çağrısı Türkiye’nin çıkarınadır ve Ankara’nın bu fırsatı değerlendirmesi beklenebilir.
