Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL), otuz yılı aşkın süredir görev yaptığı Lübnan'ın güneyinden kademeli olarak çekiliyor. 1978 yılında kurulan ve bugüne kadar yaklaşık 10 bin askeri personeli bulunan barış gücünün ayrılması, bölgede İsrail ile Hizbullah arasında tampon görevi gören en önemli uluslararası mekanizmayı ortadan kaldırıyor. BM Güvenlik Konseyi'nin bu konuda henüz net bir karar almamış olması, yerine kimin—ya da neyin—geçeceği sorusunu yanıtsız bırakıyor. Çekilme kararının arkasında, üye ülkelerin mali yük ve güvenlik risklerine dair artan endişeleri yatıyor.
UNIFIL'in Tarihsel Rolü ve Mevcut Durum
UNIFIL, İsrail'in 1978'de Lübnan'ı işgal etmesinin ardından, İsrail güçlerinin geri çekilmesini denetlemek ve Lübnan hükümetinin güneydeki otoritesini yeniden tesis etmesine yardımcı olmak amacıyla kuruldu. 2006 Lübnan Savaşı'nın ardından görev alanı genişletildi ve Litani Nehri'nin güneyinde silahlı faaliyetlerin önlenmesini kapsadı. Ancak son yıllarda, Hizbullah'ın bölgedeki varlığını pekiştirmesi ve İsrail ile sık sık yaşanan gerilimler, UNIFIL'in etkinliğini sorgulanır hale getirdi. Birçok üye ülke, askerlerinin güvenliği ve misyonun maliyeti konusunda şikayetçiydi. Özellikle 2023 sonrasında İsrail-Hizbullah çatışmalarının şiddetlenmesi, barış gücünü hedef haline getirdi. Birkaç BM aracına yönelik saldırılar, çekilme kararını hızlandırdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Güvenlik Boşluğu ve Yeni Denge
UNIFIL'in çekilmesi, güney Lübnan'da bir güç boşluğu yaratıyor. Hizbullah'ın bölgedeki etkinliğini artırması muhtemel; bu durum İsrail için doğrudan bir tehdit oluşturabilir. İsrail, UNIFIL'in varlığını bir tampon olarak görüyordu ve çekilme sonrası sınır güvenliğini kendi yöntemleriyle sağlamaya yönelebilir. Öte yandan, Lübnan hükümeti zaten sınırlı olan egemenliğini bölgede tesis etmekte güçlük çekiyor. Avrupa Birliği ve ABD, çekilmenin bölgeyi daha da istikrarsızlaştıracağından endişe ediyor. Fransa gibi UNIFIL'e asker gönderen ülkeler, misyonun sona ermesini istemezken, diğer ülkeler kaynaklarını başka kriz bölgelerine yönlendirmeyi tercih ediyor. Küresel düzeyde, BM barış güçlerinin etkinliği ve finansmanıyla ilgili tartışmalar yeniden alevleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
UNIFIL'in çekilmesi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikası ve bölgesel istikrar vizyonu açısından yakından izlenmelidir. Türkiye, bir yandan Lübnan'daki siyasi taraflarla ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan İsrail ile son dönemde normalleşme adımları atmaktadır. Güney Lübnan'da oluşacak güç boşluğu, Hizbullah'ın etkisini artırabilir ve bu da Türkiye'nin dengeli duruşunu zorlayabilir. Ayrıca, bölgedeki istikrarsızlık, Doğu Akdeniz'deki enerji keşifleri ve deniz yetki alanları tartışmalarını etkileyebilir. Türkiye, BM barış güçlerinin yeniden yapılandırılması sürecinde söz sahibi olmaya çalışabilir ve olası bir güvenlik boşluğu durumunda kendi insani ve arabuluculuk kapasitesini devreye sokabilir.
