Hindistan Lok Sabha Başkanı Om Birla, BRICS ülkeleri parlamenter forumu toplantısı öncesinde Küba ve Rusya'dan mevkidaşlarıyla ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmelerde Küba'nın ABD'nin uyguladığı ekonomik ablukaya karşı Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda destek arayışı ve Hindistan ile Rusya arasındaki diplomatik ilişkilerin 80. yıl dönümü kapsamında parlamentolar arası temaslar ele alındı.
Küba'nın BM çözümüne destek çabası
Om Birla'nın Küba Ulusal Halk İktidarı Meclisi Başkanı Esteban Lazo Hernández ile yaptığı görüşmede, Küba tarafının ABD'nin uyguladığı ekonomik, ticari ve mali ablukayı kınayan BM Genel Kurulu karar tasarısına Hindistan'dan destek istediği öğrenildi. Küba, her yıl BM Genel Kurulu'na taşıdığı ve dünyada büyük çoğunlukla kabul edilen karar tasarısında ablukanın sona erdirilmesini talep ediyor. Görüşmede ayrıca iki ülke arasındaki parlamenter diyalogun güçlendirilmesi ve karşılıklı ziyaretlerin artırılması konuları da gündeme geldi.
Küba, soğuk savaş döneminden bu yana Hindistan ile yakın siyasi ilişkilere sahip. Ancak son yıllarda ekonomik kriz ve ABD yaptırımlarının etkisiyle dış ticaretini çeşitlendirmeye çalışıyor. Hindistan ise Latin Amerika ve Karayipler bölgesiyle ilişkilerini geliştirme politikası kapsamında Küba ile parlamenter düzeyde temaslarını sürdürüyor.
Hindistan-Rusya ilişkilerinde 80. yıl vurgusu
Birla'nın Rusya Federal Meclisi Duma Başkanı Vyacheslav Volodin ile görüşmesinde ise iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin 80. yıl dönümü vesilesiyle parlamentolar arası değişimler gözden geçirildi. Görüşmede, Hindistan ve Rusya'nın çok kutuplu dünya düzenine olan bağlılığı teyit edilirken, ekonomi, savunma, enerji ve kültür alanlarındaki iş birliğinin parlamenter diplomasi yoluyla desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
Hindistan-Rusya ilişkileri, 1947'de Hindistan'ın bağımsızlığını kazanmasının ardından 1950'lerde kurulan diplomatik temaslarla şekillendi. Soğuk savaş boyunca stratejik ortaklık olarak nitelendirilen ilişkiler, 2000'li yıllarda stratejik ortaklık anlaşmasıyla kurumsallaştı. Son dönemde Batı'nın Rusya'ya yönelik yaptırımlarına rağmen Hindistan, Rusya ile ticaretini ve savunma alımlarını sürdürüyor.
BRICS parlamento forumu ve çok taraflı diplomasi
Om Birla'nın bu görüşmeleri, BRICS ülkeleri parlamenter forumu toplantısı öncesinde gerçekleşmesi bakımından önem taşıyor. BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) geçen yıl genişleme kararı alarak Mısır, Etiyopya, İran ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni bünyesine kattı. Forum, üye ülkeler arasında yasama organları arası iş birliğini geliştirmeyi ve ortak küresel sorunlara çözüm arayışlarını desteklemeyi amaçlıyor.
Hindistan, BRICS dönem başkanlığını 2026'da devralmaya hazırlanıyor. Yeni Delhi yönetimi, forumu küresel yönetişim reformu, terörle mücadele ve ekonomik iş birliği konularında bir platform olarak kullanmayı hedefliyor. Bu kapsamda Birla'nın Küba ve Rusya ile yaptığı görüşmeler, Hindistan'ın çok taraflı diplomasideki aktif rolünü pekiştirme çabası olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Küba'nın BM karar tasarısına destek arayışı, ABD'nin tek taraflı yaptırımlarına karşı gelişmekte olan ülkeler arasında dayanışma arayışının bir parçası. Hindistan ise geleneksel olarak abluka karşıtı oylamalarda lehte oy kullanıyor; ancak son yıllarda ABD ile stratejik yakınlaşma nedeniyle bu tür oylamalarda çekimser kalma eğilimi gösterdiği de biliniyor. Görüşmede Hindistan'ın pozisyonunun nasıl şekilleneceği merak konusu.
Rusya ile parlamenter temaslar ise Batı'nın izolasyon girişimlerine karşı Moskova'nın Asya ve Afrika ülkeleriyle ilişkilerini derinleştirme stratejisiyle örtüşüyor. Hindistan, Rusya'nın en büyük silah tedarikçisi konumunu korurken, enerji alanında da ucuz Rus petrolünü ithal ederek Batı'nın yaptırımlarını dengeliyor. Bu görüşmeler, Hindistan'ın Rusya ile ilişkilerini Batı ile olan bağlarını koparmadan sürdürme politikasının bir yansıması.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'ın BRICS parlamento forumu öncesi Küba ve Rusya ile yaptığı görüşmeler, Türkiye'nin çok taraflı diplomatik girişimleri açısından dikkatle izlenmeli. Türkiye, BRICS ile yakınlaşma sinyalleri verirken, Küba'ya yönelik ABD ablukasına karşı BM'de tutarlı şekilde karşı çıkıyor. Hindistan'ın Küba'ya desteği, Türkiye'nin de savunduğu tek taraflı yaptırımların meşruiyeti tartışmasını gündeme getiriyor. Rusya ile parlamenter diyap, Türkiye'nin de Rusya ile enerji ve savunma alanlarındaki iş birliğini sürdürme çabalarıyla paralellik taşıyor. BRICS'in genişlemesi ve parlamenter boyutunun güçlenmesi, Türkiye'nin olası üyeliği veya ortaklığı açısından yeni kapılar aralayabilir.
