Birleşik Krallık'ta faaliyet gösteren Filistin yanlısı hukuk ve aktivist grupları, Londra'nın kuzeybatısındaki bir sinagogda düzenlenmesi planlanan 'Büyük İsrail Gayrimenkul Etkinliği' (Great Israeli Real Estate Event) nedeniyle söz konusu ibadethaneye resmî bir hukuki ihtar gönderdi. Etkinlik, 26 Şubat 2025 tarihinde Alyth Sinagogu'nda gerçekleştirilecekti. Gönderilen ihtarnamede, etkinliğin İsrail'in uluslararası hukuka aykırı olarak işgal altında tuttuğu Batı Şeria'daki yasa dışı Yahudi yerleşimlerinin tanıtımına ve bu yerleşimlere yatırım çekilmesine aracılık ettiği belirtildi. İhtarnameyi hazırlayan hukuk ekibi, bu tür bir etkinliğin sinagogun dini bir kurum olarak tarafsızlığını ihlal ettiğini ve İsrail'in işgal politikalarına meşruiyet kazandırdığını savunuyor.
Etkinliğin Hedefi ve Hukuki Gerekçeler
Söz konusu gayrimenkul fuarının, özellikle İsrail vatandaşı olmayan Yahudi diasporası üyelerini hedef alarak Batı Şeria'daki yerleşim yerlerinde ev satın almaya teşvik ettiği iddia ediliyor. İhtarnamede, 1949 Cenevre Sözleşmeleri'nin 49. maddesine atıfta bulunularak, işgalci bir gücün kendi sivil nüfusunu işgal ettiği topraklara nakletmesinin yasak olduğu hatırlatıldı. Ayrıca, Birleşik Krallık hukukuna göre, uluslararası suçlara yardım ve yataklık etmenin cezai sorumluluk doğurabileceği vurgulandı. Aktivisler, sinagog yönetimine, etkinliğe ev sahipliği yapmanın Birleşik Krallık'ın uluslararası yükümlülükleriyle ve kendi dini misyonlarıyla bağdaşmadığını iletti. Sinagogun, bu uyarıya rağmen etkinliği iptal etmemesi halinde, yasal yollara başvurulacağı ifade edildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu olay, İsrail-Filistin çatışmasının yalnızca Orta Doğu'yla sınırlı kalmadığını, Batı ülkelerinde de yoğun bir şekilde hissedildiğini gösteriyor. Avrupa ve Kuzey Amerika'da, İsrail yerleşimlerine yönelik boykot, tecrit ve yaptırım (BDS) hareketi giderek daha fazla taraftar toplarken, İsrail yanlısı gruplar da bu tür etkinliklerle karşı atağa geçiyor. Londra'daki bu hukuki girişim, Birleşik Krallık'ta işgal altındaki topraklarda faaliyet gösteren şirketlere ve bu faaliyetleri destekleyen kurumlara karşı açılan davaların yeni bir örneği olarak dikkat çekiyor. Özellikle Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 2024 yılında İsrail işgalinin hukuki sonuçlarına ilişkin görüşünü açıklamasının ardından, bu tür yasal girişimlerin artması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği diplomatik destekle bilinse de, bu olay doğrudan Türk dış politikasını etkileyecek bir gelişme olarak görülmüyor. Ancak, Birleşik Krallık gibi önemli bir müttefik ve ticari ortakta yaşanan bu tür hukuki mücadeleler, uluslararası hukukun ihlallerine karşı artan duyarlılığı göstermesi bakımından önem taşıyor. Türkiye'nin, özellikle Doğu Kudüs ve Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlere yönelik tutarlı duruşu, bu tür girişimlerle dolaylı olarak örtüşüyor. Bununla birlikte, iç siyasette artan İsrail karşıtı söylemlerin, benzer boykot çağrılarının Türkiye'de de gündeme gelmesine yol açabileceği değerlendiriliyor.
