Britanya’nın en kısa süreli başbakanı olarak tarihe geçen Liz Truss, siyasi kariyerini yeniden canlandırma umuduyla düzenlediği ‘Büyüme ve Fikirler Festivali’nde, muhafazakâr hareketin yeni bir döneme gireceğini iddia etti. Ancak etkinliğe katılanlar ve siyasi yorumcular, konferansın yeni bir başlangıçtan çok, mevcut muhafazakâr partisinin içindeki derin bölünmeleri ve ideolojik boşluğu gözler önüne serdiği görüşünde. The Blighty bülteni için haberi değerlendiren Britanya muhabiri Sonny Loughran, 'Etkinlik, yeni bir muhafazakârlığın başlangıcı olarak lanse edildi, ancak daha çok bir son gibiydi' ifadelerini kullandı.
Gelişmenin Arka Planı: Truss’ın Siyasi Yeniden Doğuş Çabası
Liz Truss’ın başbakanlık dönemi, 2022 yılında açıkladığı küçük bütçe ile finansal piyasalarda yarattığı büyük kaos sonrası sadece 49 gün sürmüştü. O dönemde sterlin tarihi düşüşler yaşamış, emeklilik fonları risk altına girmiş ve Truss istifaya zorlanmıştı. Şimdi ise eski başbakan, kendisini merkez sağın en cesur reformcusu olarak konumlandırmaya çalışıyor. 'Büyüme ve Fikirler Festivali' adı verilen konferans, Truss’ın ‘popüler muhafazakârlık’ vizyonunu yeniden canlandırmayı hedefliyordu. Etkinlikte, vergi indirimleri, düzenleme serbestisi ve Brexit sonrası İngiltere’nin küresel ticaretteki rolü gibi konular ele alındı. Ancak katılımcı listesi ve konuşmalar, etkinliğin birleştirici olmaktan ziyade bölücü olduğunu gösterdi.
Truss’ın yanı sıra, eski İçişleri Bakanı Suella Braverman ve Brexit yanlısı milletvekilleri de etkinlikte konuşma yaptı. Ancak muhafazakâr partinin daha ılımlı kanadından isimler etkinliğe katılmadı. Bu durum, Truss’ın partisinde yaşanan ayrışmanın derinliğini bir kez daha ortaya koydu. İngiliz basını, etkinliğin aslında Truss’ın kişisel siyasi projesini tanıtmaktan öteye geçemediğini yazdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İngiliz Muhafazakârlığının Kimlik Krizi
İngiliz muhafazakârlığı, son yıllarda Brexit ve göç politikaları etrafında büyük bir kimlik krizi yaşıyor. Parti içinde serbest piyasa yanlıları, sosyal muhafazakârlar ve popülist kanat arasındaki gerilim giderek artıyor. Truss’ın festivali, bu krizin bir yansıması olarak görülüyor. Muhafazakâr Parti, anketlerde İşçi Partisi’nin 20 puan gerisinde bulunuyor ve 2024 genel seçimlerinde ağır bir yenilgi bekleniyor. Bu ortamda Truss gibi figürlerin radikal çıkışları, partinin birleşmesine değil, daha da parçalanmasına neden oluyor.
Küresel ölçekte bakıldığında, İngiliz muhafazakârlığının bu çalkantılı hali, Avrupa genelinde yükselen sağ popülizmin dönüşümü açısından bir örnek teşkil ediyor. Fransa’da Marine Le Pen, Almanya’da AfD ve İtalya’da Giorgia Meloni gibi liderler, geleneksel merkez sağı geride bırakırken, Britanya’da Truss’ın başarısız deneyimi, aşırı sağ politikaların sandığa yansımasındaki sınırları da gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere, Türkiye’nin önemli ticaret ortaklarından biri ve Brexit sonrası imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması, ikili ilişkilerde yeni bir sayfa açmıştı. Ancak İngiliz siyasetindeki bu belirsizlik, Türkiye’nin Avrupa’daki en önemli müttefiklerinden biriyle olan ekonomik ve diplomatik ilişkilerini dolaylı da olsa etkileyebilir. Özellikle Londra’nın ticaret politikalarında yaşanacak radikal değişimler, Türkiye’nin ihracatı için risk oluşturabilir. Ayrıca, Truss’ın savunduğu ‘düşük vergi, az düzenleme’ modelinin reddedilmesi, Türkiye’nin de benzer politikalar izlediği bir dönemde, bu yaklaşımların uluslararası meşruiyetini zayıflatabilir.
