Trablus/Bingazi, 1 Ekim - Libya genelinde öğretmenlerin maaş ve çalışma koşullarını protesto etmek amacıyla başlattığı grev, okulların açılışını geciktirerek yeni eğitim yılını sekteye uğrattı. Ülkenin doğusundaki ve batısındaki rakip yönetimler arasındaki siyasi bölünmüşlük, eğitim sistemini de derinden etkiliyor. Veliler ve öğrenciler, yetkililerin bir an önce çözüm bulmasını bekliyor.
Grevin Arka Planı: Ekonomik Çöküş ve Bölünmüş Yönetim
Libya'da öğretmenler, aylardır maaşlarını tam alamadıklarını, enflasyon karşısında eriyen ücretlerinin geçimlerini sağlamaya yetmediğini belirtiyor. Ülke, 2011 devriminden bu yana istikrarsızlıkla boğuşuyor. Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) ile doğudaki Bingazi merkezli Temsilciler Meclisi'ne bağlı hükümet arasındaki güç mücadelesi, kamu hizmetlerinin aksamasına neden oluyor.
Öğretmenler, Taleplerini iletmek için başkent Trablus'ta ve Bingazi'de eş zamanlı gösteriler düzenledi. Sendika temsilcileri, "Maaşlarımız aylardır ödenmiyor, sınıflarımızda temel malzeme yok. Çocuklarımızın geleceği için sesimizi duyurmak zorundayız" açıklamasını yaptı. Grev, ülke genelinde binlerce okulu etkiledi.
Libya Eğitim Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, "Öğretmenlerimizin haklı taleplerini anlıyoruz, ancak eğitimin aksamaması için çözüm arıyoruz" denildi. Ancak bakanlık, bütçe sıkıntısı nedeniyle somut bir adım atmakta zorlanıyor. Ülkenin ekonomisi, petrol üretimindeki dalgalanmalar ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle kırılgan bir yapıda.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Libya'nın Stratejik Önemi
Libya, Akdeniz'in güneyinde, Avrupa'ya en yakın Kuzey Afrika ülkesi olarak stratejik bir konuma sahip. Ülkedeki istikrarsızlık, sadece bölgeyi değil, Avrupa'yı da etkiliyor. Göçmen kaçakçılığı, terör örgütlerinin barınması ve enerji arz güvenliği gibi konular, Libya'nın istikrarını uluslararası gündemin merkezine taşıyor.
Birleşmiş Milletler, 2020'de ateşkes sağlanması için çaba gösterse de siyasi birlik tam olarak sağlanamadı. 2021'de yapılması planlanan seçimler iptal edildi. Ülke, iki farklı yönetim tarafından yönetiliyor: Batıda UMH, doğuda ise Halife Hafter'e bağlı güçlerin desteklediği hükümet. Bu bölünmüşlük, eğitimden sağlığa kadar tüm kamu hizmetlerini olumsuz etkiliyor.
Uluslararası toplum, Libya'daki eğitim krizine yeterince ilgi göstermiyor. UNICEF, ülkedeki çocukların yarısından fazlasının okula düzenli gidemediğini raporluyor. Uzmanlar, uzun süreli eğitim kesintilerinin radikalleşme riskini artırabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, Libya'nın petrol zenginliği, küresel enerji piyasaları için hâlâ önemli. Ülkedeki iç karışıklık, petrol üretimini zaman zaman sekteye uğratıyor ve fiyatları etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Libya'daki öğretmen grevi, Türkiye'nin Akdeniz ve Kuzey Afrika stratejilerini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, UMH ile askeri ve ekonomik iş birliğini sürdürüyor; ayrıca Doğu Akdeniz'deki enerji anlaşmaları ve deniz yetki alanları konusunda Libya ile mutabakatı bulunuyor. Ülkedeki istikrarsızlık, Türk yatırımlarını ve bölgesel güvenlik dengelerini riske atabilir. Eğitim sisteminin çökmesi, uzun vadede radikal grupların güç kazanmasına zemin hazırlayarak Türkiye'nin güney sınırlarına yönelik tehditleri artırabilir. Bu nedenle Türkiye, Libya'da siyasi birliğin sağlanması ve kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi için diplomatik çabalarını sürdürmeli.
