Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'na (PLAN) bağlı Liaoning (Hull 16) uçak gemisi liderliğindeki görev grubu, 40 gün süren Güney Çin Denizi ve Filipin Denizi konuşlanmasının ardından Pazartesi günü ana limanı Çingdao'ya döndü. PLAN'dan yapılan açıklamada, geminin ve eskort gemilerinin planlanan eğitim ve devriye görevlerini başarıyla tamamladığı belirtildi. Liaoning, Çin'in ilk uçak gemisi olup, 2012'de hizmete girmiştir.
Görevin Arka Planı ve Kapsamı
Görev grubu, Liaoning dışında muhripler, fırkateynler ve destek gemilerinden oluşuyordu. Konuşlanma süresince hava savunma, denizaltı karşıtı harbiye, yüzey harbiye ve ortak operasyon tatbikatları icra edildi. PLAN, bu tür konuşlanmaların bölgesel barış ve istikrara katkı sağladığını vurgularken, bölge ülkeleri Çin'in artan deniz varlığını yakından izliyor. Liaoning'in görev grubu, geçtiğimiz yıl boyunca Pasifik'te çok sayıda tatbikata katılmış, bu da Çin'in mavi su donanması olma yolundaki ilerlemesini gösteriyor.
Güney Çin Denizi, Çin'in egemenlik iddiaları ve askeri faaliyetleri nedeniyle ABD, Filipinler, Vietnam ve diğer komşularla gerilim odağı olmaya devam ediyor. Çin, bölgedeki adalar ve resifler üzerinde hak iddia ediyor ve bu bölgelerde hava alanları ve limanlar inşa ediyor. Liaoning'in bu rotadaki varlığı, Pekin'in bölgesel caydırıcılık ve güç yansıtma kabiliyetini pekiştiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çin'in uçak gemisi faaliyetleri, Asya-Pasifik'teki güç dengesi ve deniz güvenliği açısından kritik. ABD, müttefikleri ve ortaklarıyla birlikte bölgede serbest seyrüsefer ve uçuş operasyonları düzenlerken, Çin kendi 'yakın deniz savunması' doktrinini 'açık deniz korumasına' dönüştürüyor. Liaoning'in konuşlanması, Çin'in enerji hatları ve deniz ticaret yollarını koruma kapasitesini artırırken, aynı zamanda Tayvan ve Güney Çin Denizi'ndeki anlaşmazlıklarda askeri seçeneği masada tutma niyetini gösteriyor.
Filipin Denizi, ABD-Philippines Mutual Defense Treaty kapsamında kritik bir bölge. Çin savaş gemilerinin burada devriye gezmesi, ABD ve Filipinler tarafından yakından izleniyor. Uzmanlar, Çin'in bu tür konuşlanmalarla mavi su donanması niteliğini geliştirdiğini ve Hint-Pasifik bölgesinde etkinlik kurduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Doğu Akdeniz ve Karadeniz'de benzer deniz yetkinliklerine sahip olmak isterken, Çin'in Liaoning ile gösterdiği mavi su donanması kabiliyeti, deniz gücü projeksiyonu için örnek teşkil ediyor. Ancak Türkiye'nin Çin'le doğrudan bir deniz anlaşmazlığı bulunmamakta. Bununla birlikte, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki artan varlığı, küresel ticaret yollarının güvenliğini etkiliyor ve Türkiye'nin enerji ithalatı ve ihracat rotaları üzerinde dolaylı etkiler yaratabiliyor. Ayrıca, Çin'in donanma modernizasyonu, NATO'nun Hint-Pasifik angajmanını artırmasına yol açarken, Türkiye'nin de bu stratejik denklemdeki konumunu şekillendiriyor.
