Letonya'da Cumartesi günü yapılan genel seçimlerde halk, artan yaşam maliyeti ve komşu Rusya'dan kaynaklanan güvenlik endişeleri gölgesinde sandık başına gitti. Ülke genelinde oy verme işlemi yerel saatle sabah 07.00'de başladı ve akşam 20.00'de sona erdi. Seçim sonuçlarına ilişkin kısmi sonuçların Cumartesi akşamı, resmi kesin sonuçların ise Pazar günü açıklanması bekleniyor. Bu seçim, Letonya'nın 1991'de bağımsızlığını kazanmasından bu yana yapılan 14. parlamento seçimi olma özelliği taşıyor.
Seçimin Arka Planı: Ekonomik Zorluklar ve Güvenlik Tehditleri
Letonya, Avrupa Birliği ve NATO üyesi bir Baltık ülkesi olarak, son yıllarda ekonomik ve güvenlik alanında ciddi sınavlardan geçiyor. Ülke, 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından savunma harcamalarını artırmış, aynı zamanda Rus enerjisine olan bağımlılığını azaltmaya çalışmıştı. Ancak bu süreç, enerji fiyatlarında dalgalanmalara ve enflasyonun yükselmesine yol açtı. Letonya İstatistik Kurumu'nun verilerine göre, 2023 yılında yıllık enflasyon %20'ye yaklaşarak ülke tarihinin en yüksek seviyelerinden birine ulaştı. Gıda, konut ve enerji fiyatlarındaki artış, özellikle dar gelirli ve orta gelirli ailelerin alım gücünü ciddi şekilde eritti.
Seçim kampanyası boyunca ana muhalefet partileri, iktidardaki koalisyonu ekonomik yönetimde başarısız olmakla suçladı. Hükümet ise pandemi sonrası toparlanma ve Ukrayna'ya verilen destek nedeniyle oluşan mali yükü gerekçe göstererek, enflasyonun küresel bir sorun olduğunu savundu. Başbakan Krišjānis Kariņš liderliğindeki merkez sağ koalisyon, bir yandan savunma harcamalarını GSYİH'nın %2'sinin üzerine çıkarırken, diğer yandan sosyal yardımları artırarak denge kurmaya çalıştı.
Rusya faktörü ise seçim kampanyasının merkezinde yer aldı. Letonya, Rusya ile 214 kilometrelik bir sınıra sahip ve ülke nüfusunun yaklaşık %25'i Rusça konuşan azınlıklardan oluşuyor. Mart 2023'te Letonya parlamentosu, Rusça'nın eğitimde kullanımını kısıtlayan ve kamu hizmetlerinde Letonca kullanımını zorunlu kılan bir yasayı kabul etmişti. Bu adım, Moskova ile gerilimi artırırken, ülke içinde de tartışmalara neden oldu. Seçim öncesi anketler, seçmenlerin büyük çoğunluğunun Rusya'yı en büyük güvenlik tehdidi olarak gördüğünü ortaya koyuyordu.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Baltıklar'da Artan Gerilim
Letonya seçimleri, yalnızca ülke içi dinamikler açısından değil, aynı zamanda Baltık bölgesi ve NATO'nun doğu kanadı için de kritik önem taşıyor. Estonya ve Litvanya ile birlikte Baltık ülkeleri, Rusya'nın revizyonist politikalarına karşı en hassas bölgeyi oluşturuyor. NATO, 2022 Madrid Zirvesi'nde Baltık ülkelerine yönelik savunma planlarını güçlendirme kararı almış, bölgeye ek askeri birlikler konuşlandırmıştı. Letonya'da yaklaşık 2.000 NATO askeri bulunuyor; bunların büyük kısmı Kanada, İspanya ve Polonya tarafından sağlanıyor.
Seçim sonuçları, NATO'nun Baltık stratejisini ve AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırım politikalarını doğrudan etkileyebilir. Eğer iktidar değişirse ve Rusya ile diyalog yanlısı bir hükümet kurulursa, Batı'nın bölgedeki birliği sarsılabilir. Ancak anketler, seçmenin büyük bölümünün mevcut güvenlik çizgisini desteklediğini gösteriyor. Yine de ekonomik hoşnutsuzluk, popülist partilerin oylarını artırabilir. Özellikle Letonya'nın ilk Rusça yayın yapan partisi olan ve Rus azınlığın desteğini alan "Saskaņa" (Uyum) partisinin performansı merakla bekleniyor.
Avrupa Birliği açısından ise Letonya, Rusya'ya karşı yaptırımların ve Ukrayna'ya askeri yardımın güçlü bir savunucusu konumunda. Seçim sonrası kurulacak hükümetin bu politikaları sürdürüp sürdürmeyeceği, AB'nin ortak dış politika duruşunu etkileyebilir. Ayrıca Letonya, Euro para birimini kullanan bir ülke olarak, ekonomik istikrarıyla da Avrupa'nın genel finansal sağlığına katkıda bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Letonya seçimleri, Türkiye'nin NATO içindeki konumu ve Baltık bölgesine yönelik politikaları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, NATO'nun önemli bir üyesi olarak Baltık ülkelerinin güvenliğine katkı sağlıyor; ancak Rusya ile ilişkilerini de dengelemeye çalışıyor. Letonya'da Rusya karşıtı söylemin güçlenmesi, Türkiye'nin NATO içinde Rusya ile diyalog çağrılarını zorlaştırabilir. Ayrıca, Türkiye ile Letonya arasındaki ticaret hacmi sınırlı olsa da, Baltık bölgesindeki istikrar, Türkiye'nin Avrupa'ya yönelik ihracat yolları ve enerji güvenliği açısından önemli. Seçim sonuçları, AB'nin genişleme ve komşuluk politikalarını etkileyerek Türkiye'nin AB ile ilişkilerine dolaylı yansıyabilir.
