İngiltere'de İşçi Partisi lideri ve Başbakan Keir Starmer, göreve başlamasının üzerinden henüz iki yıl geçmeden yarım asrın en düşük memnuniyet oranına ulaştı. Son kamuoyu yoklamaları, Starmer'ın performansına yönelik desteğin kritik seviyelere gerilediğini gösteriyor. Bu durum, partinin yaklaşan genel seçimler öncesinde lider değişikliği yapıp yapmayacağı sorusunu gündeme getirdi. Peki, İşçi Partisi anayasal ve siyasi olarak Starmer'ı görevden alabilir mi? Bu süreç nasıl işler ve olası adaylar kimler?
Starmer'ın Düşüşü ve Parti İçi Dinamikler
Keir Starmer, 2020 yılında Jeremy Corbyn'in ardından İşçi Partisi lideri seçildi. Partiyi toparlama ve seçim kazanabilir hale getirme vaadiyle yola çıkan Starmer, özellikle son bir yıldır artan enflasyon, sağlık sistemi krizi ve göç politikalarındaki belirsizlikler nedeniyle hem kamuoyunda hem de kendi partisinde ciddi eleştiriler alıyor. 2023 sonu itibarıyla Ipsos anketlerine göre Starmer'ın memnuniyet oranı sadece %25 civarında kalırken, memnuniyetsizlik oranı %70'e yaklaştı. Bu, 1970'lerden bu yana herhangi bir İngiliz başbakanı için kaydedilen en kötü oran. Parti içinde muhalif kanat, özellikle sol görüşlü milletvekilleri, Starmer'ın başarısız olduğunu savunuyor.
İşçi Partisi tüzüğüne göre bir liderin değiştirilmesi için iki yol var: Ya lider istifa eder ya da partinin Ulusal Yürütme Komitesi (NEC) tarafından bir güven oylaması çağrısı yapılır. Ancak pratikte, partinin altıncı maddesi uyarınca lider, parti üyelerinin ve milletvekillerinin desteğini kaybettiğinde değiştirilebilir. Mevcut durumda Starmer'ın istifa etmesi beklenmiyor; ancak partinin kurmayları, anketlerin bu kadar kötü olması halinde liderin değişmesi için baskı yapabileceklerini düşünüyor.
Lider Değişikliği Süreci ve Olası Adaylar
Bir lider değişikliği süreci genellikle şöyle işler: Parti içinde bir milletvekili veya grup, NEC'e liderlik değişikliği talebiyle başvurur. NEC, bu talebi değerlendirir ve eğer yeterli destek varsa, parti üyelerinin oylayacağı bir yarış başlatılır. Yarışta adaylar, en az 20 milletvekilinin desteğini almak zorundadır. Ardından tüm parti üyeleri oylama yapar. Son yıllarda bu süreçler oldukça hızlı işleyebiliyor; ancak seçim dönemine yaklaşırken böyle bir değişiklik riskli görülüyor.
Starmer'ın yerine geçebilecek isimler arasında Gölge İçişleri Bakanı Yvette Cooper, Gölge Maliye Bakanı Rachel Reeves ve partinin eski lideri Jeremy Corbyn'in desteklediği isimler sayılıyor. Ancak Cooper ve Reeves şu ana kadar Starmer'a sadık kaldı. Diğer yandan, parti içi anketlerde en yüksek popülariteye sahip isim Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan; ancak Khan'ın ulusal liderliğe soyunmak istemediği biliniyor. Partinin sol kanadı ise Corbyn'in yeniden aday olmasını istiyor, ancak Corbyn'in yaşı ve partiden ayrılması bu ihtimali zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'de İşçi Partisi'ndeki olası bir lider değişikliği, Türkiye-İngiltere ilişkileri üzerinde doğrudan bir etki yaratmasa da, genel olarak İngiltere'nin dış politika tutumunu etkileyebilir. Starmer, Türkiye'nin AB üyelik sürecine ve göç anlaşmasına mesafeli dururken, daha güçlü bir İşçi Partisi hükümeti, Brexit sonrası ticaret ilişkilerinde Ankara'ya yeni fırsatlar sunabilir. Öte yandan, İngiliz siyasetindeki istikrarsızlık, küresel piyasalarda belirsizlik yaratabilir ve bu da Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomileri olumsuz etkileyebilir. Bölgesel düzeyde ise İngiltere'nin Doğu Akdeniz politikasında bir değişiklik beklenmiyor; ancak lider değişikliği uzun vadede dengeyi etkileyebilir.
