ABD'nin Orta Doğu özel elçisi Jared Kushner, Pazartesi günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile bir araya gelecek. Bu görüşme, Kushner'ın Mısır'da Hamas liderleriyle yaptığı ve İsrail'in şu ana kadar reddettiği ABD destekli Gazze barış planını canlandırmayı amaçlayan görüşmelerin ardından gerçekleşiyor. Görüşme, Hamas'ın Gazze'deki fiili yönetiminin, Mısır'ın başkenti Kahire'de Kushner ile yaptığı görüşmelerden iki hafta sonra geliyor. Diplomatik kaynaklar, bu görüşmelerin, bölgede kalıcı bir ateşkes ve yeniden imar sürecini başlatma umuduyla, Hamas'ın silahsızlandırılması ve Gazze'nin yönetiminde reform yapılması konularını içeren kapsamlı bir planın ana hatlarını çizdiğini belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Kushner'ın bölgedeki diplomatik trafiği, uzun süredir devam eden İsrail-Filistin çatışmasına çözüm bulma çabalarının yeniden canlandığı bir döneme denk geliyor. ABD yönetimi, Kushner'ın liderliğinde, ekonomik yatırım ve altyapı projelerine odaklanan bir barış planı hazırlamıştı. Ancak plan, özellikle Kudüs'ün statüsü ve mültecilerin geri dönüşü gibi temel siyasi sorunları ele almadığı gerekçesiyle Filistinli yetkililer tarafından reddedilmişti. İsrail ise planı olumlu karşılamış ancak Hamas'ın Gazze'deki varlığını sürdürmesi durumunda bunun uygulanamayacağını belirtmişti.
Kushner'ın Hamas ile doğrudan görüşmesi, ABD'nin bu örgütü resmi olarak terör örgütü olarak listelemesine rağmen, dolaylı müzakerelerin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Mısır'ın arabuluculuğunda gerçekleşen görüşmelerde, Hamas'ın ateşkese uyma ve silahlarını bırakma konusundaki tutumu ele alındı. Hamas'ın siyasi lideri İsmail Haniye, daha önce yaptığı açıklamada, Gazze'nin yönetimini Filistin Ulusal Yönetimi'ne devretmeye hazır olduklarını ancak İsrail'in askeri saldırılarının sona ermesi ve kuşatmanın kaldırılması gerektiğini vurgulamıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişmeler, Orta Doğu'da tırmanan gerilimlerin ortasında yaşanıyor. İsrail ile İran destekli gruplar arasındaki çatışmalar, bölgesel bir savaşa dönüşme riski taşıyor. Ayrıca, Gazze'deki insani durum kritik boyutlarda; Birleşmiş Milletler, bölgede 2 milyondan fazla insanın temel ihtiyaçlara erişimde ciddi sıkıntılar yaşadığını bildiriyor. Kushner'ın ziyareti, ABD'nin bölgede istikrarı sağlama ve müttefiki İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki normalleşme sürecini ilerletme çabalarının bir parçası olarak görülüyor.
Uzmanlar, Kushner'ın Netanyahu ile yapacağı görüşmenin, Hamas ile varılan ön anlaşmanın İsrail tarafından kabul edilmesi için son bir şans olduğunu belirtiyor. İsrail hükümeti, daha önce Hamas'la doğrudan müzakerelere karşı çıkmış, ancak Mısır ve Katar'ın arabuluculuk çabalarını kabul etmişti. Netanyahu'nun, koalisyon hükümetindeki aşırı sağcı partilerin baskısı nedeniyle esnek davranması beklenmiyor. Ancak uluslararası toplumun ve özellikle ABD'nin artan baskısı, İsrail'i masada tutmaya zorluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'deki gelişmeleri yakından izliyor. Ankara, Hamas'la iyi ilişkileri ve Filistin davasına verdiği destekle biliniyor. Türkiye, daha önce İsrail ile ilişkilerini normalleştirme adımları atmış olsa da, Gazze'deki insani durum ve Filistinlilerin hakları konusundaki tutumunu koruyor. Kushner'ın barış planının, Türkiye'nin bölgedeki etkisini azaltmayı hedeflediği yorumları yapılıyor. Ankara, bu tür planların Filistin halkının meşru haklarını göz ardı etmesi durumunda başarısız olacağını savunuyor. Türkiye'nin, Mısır ve Katar ile birlikte bölgede arabuluculuk rolü üstlenme çabası, bu süreçte ön plana çıkabilir.
