Afganistan'da art arda yaşanan kuraklıklar ve ekonomik çöküş, aileleri kız çocuklarını erken evliliğe zorluyor. Ülkeyi dolaşan fotoğrafçı Elise Blanchard, 8, 10 ve 14 yaşlarındaki kızlarla konuştu. Kızlar, borçları ödemek veya yiyecek almak için nişanlandırıldıklarını ya da evlendirildiklerini anlattı. Bir kız çocuğu, "Ben hâlâ bir çocuğum, evlenmek iyi olamaz" diyerek yaşadığı çaresizliği dile getirdi.
Kuraklık ve yoksulluk çocuk gelinleri artırıyor
Afganistan, son yıllarda iklim değişikliğinin yol açtığı şiddetli kuraklıklarla boğuşuyor. Kırsal kesimde tarım ve hayvancılıkla geçinen aileler, gelir kaynaklarını yitirince yiyecek bulmakta zorlanıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, ülkenin büyük bölümünde gıda güvensizliği had safhada. Aileler, hayatta kalmak için en değerli varlıkları olarak gördükleri kız çocuklarını "satmak" zorunda kalıyor. Bu, çoğu zaman bir borcun kapatılması ya da birkaç torba un karşılığında gerçekleşiyor.
Blanchard'ın gözlemleri, kuraklığın doğrudan çocuk evliliklerini tetiklediğini gösteriyor. Kızlar, henüz ergenliğe bile girmeden, çok daha büyük yaşta erkeklerle evlendiriliyor. Bazı aileler, kızlarını "gelin" olarak vererek hem bir süreliğine geçim sağlıyor hem de nüfusunu azaltarak diğer çocuklarının hayatta kalma şansını artırıyor. Ancak bu durum, kızların eğitimden kopması, sağlıksız koşullarda yaşaması ve fiziksel-psikolojik şiddet görmesi gibi ciddi sonuçlar doğuruyor.
İklim krizi ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği kesişimi
Afganistan'da çocuk evlilikleri yeni bir olgu değil; ancak iklim krizi ve insani yardımların yetersizliği bu sorunu derinleştiriyor. Özellikle 2021'de Taliban'ın yönetime gelmesiyle birlikte kadınların ve kız çocuklarının hakları ciddi darbe aldı. Kızların ortaöğretime devam etmesi yasaklandı, kadınların çalışma hayatına katılımı kısıtlandı. Bu ortamda, aileler için kız çocuklarını evlendirmek bir "çıkış yolu" olarak görülüyor. Uzmanlar, kuraklık ve çatışmaların etkisiyle yerinden edilen ailelerin sayısının artmasının, çocuk evliliklerini daha da yaygınlaştırdığını belirtiyor.
Uluslararası kuruluşlar, Afganistan'a yönelik insani yardımların artırılması ve kız çocuklarının korunması için acil önlem alınması çağrısında bulunuyor. Ancak Taliban yönetiminin uluslararası toplumla yaşadığı anlaşmazlıklar, yardımların etkin dağıtımını zorlaştırıyor. İklim finansmanı ve uyum projelerinin Afganistan'a ulaştırılması da siyasi engeller nedeniyle sekteye uğruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afganistan'daki insani krizin doğrudan etkilediği ülkelerden biri. Son yıllarda Afganistan'dan Türkiye'ye yönelen düzensiz göç, iklim kaynaklı yerinden edilmelerle daha da artabilir. Kuraklığın tetiklediği yoksulluk ve çocuk evlilikleri, Türkiye'nin insani yardım politikalarında ve göç yönetiminde yeni baskılar oluşturuyor. Ayrıca Türkiye'nin Afganistan'a yönelik kalkınma yardımları ve eğitim projeleri, kız çocuklarının korunması açısından kritik. Bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'nin Orta Asya ve Güney Asya ile ticaret yollarını da etkileyebilir.
