Küba, son on yılların en iddialı ekonomik reform paketini hayata geçirmesine rağmen, Donald Trump yönetimini bu adımların ABD’nin talep ettiği değişim için yeterli olduğuna ikna etmekte zorlanıyor. Bloomberg’in haberine göre, ada ülkesi serbest piyasa mekanizmalarını teşvik eden düzenlemeler ile küçük işletmelere daha fazla alan açmayı hedefliyor ancak Washington, Havana’nın siyasi ve insan hakları alanındaki reformlara yanaşmadığı gerekçesiyle yaptırımları sürdürüyor.
Reformların kapsamı ve Washington’un beklentileri
Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel liderliğindeki hükümet, 2021 yılından itibaren özel sektörün faaliyet alanını genişleten, devlet tekellerini kıran ve yabancı yatırımı çekmeyi amaçlayan bir dizi yasa çıkardı. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (MSME) sayısı hızla arttı; bugün adada 11 binden fazla kayıtlı MSME bulunuyor. Ayrıca tarımda devlet alım garantileri esnetildi, bazı fiyat kontrolleri kaldırıldı ve serbest döviz piyasasına geçiş sinyalleri verildi.
Ancak ABD yönetimi, bu ekonomik liberalizasyon adımlarını “yeterli” bulmuyor. Washington’un öncelikli talepleri arasında tek partili siyasi sistemin serbestleştirilmesi, ifade özgürlüğünün önündeki engellerin kaldırılması ve siyasi tutukluların serbest bırakılması yer alıyor. Trump yönetimi, 2017’den bu yana Obama döneminde gevşetilen yaptırımları yeniden sıkılaştırdı ve Küba’ya yönelik seyahat, para transferi ve ticaret kısıtlamalarını artırdı.
Ekonomik kriz ve göç baskısı
Küba, pandemi sonrası derinleşen ekonomik krizle boğuşuyor. Turizm gelirleri düşerken, temel gıda ve ilaç sıkıntısı had safhaya ulaştı. Bu durum, 2021’de tarihi protestolara yol açtı. ABD’nin uyguladığı ambargo ve pandemi kaynaklı daralma, Küba ekonomisini %11 küçülttü. Reformların kısa vadede somut bir iyileşme sağlayamaması, toplumda hayal kırıklığı yaratıyor. Ayrıca rekor seviyede Kübalı, ABD’ye düzensiz göç etmeye çalışıyor; bu da iki ülke arasındaki gerginliğin bir başka boyutunu oluşturuyor.
Bölgesel olarak Latin Amerika ülkeleri, Küba’nın reform çabalarına destek verirken, ABD’nin tavrını “yeni soğuk savaş” olarak nitelendiriyor. Meksika, Arjantin ve Brezilya gibi ülkeler, ABD’nin Küba’ya yönelik yaptırımlarını eleştiriyor ve Havana ile ticareti artırmaya çalışıyor. Öte yandan Rusya ve Çin, Küba’nın en büyük ticari ortakları arasında yer alıyor; Pekin, ada ülkesinde altyapı ve enerji projelerine yatırım yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küba’daki reform süreci ve ABD ile yaşanan gerilim, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye’nin Latin Amerika ile ticaret hacmi sınırlı olmakla birlikte, Küba’da yaşanacak istikrarlı bir dönüşüm, Türk şirketleri için yeni yatırım fırsatları sunabilir. Özellikle inşaat, turizm ve tarım sektörlerinde işbirliği imkânı bulunuyor. Ancak ABD yaptırımları, Türk firmalarının Küba pazarına girişini zorlaştırabilir. Ayrıca ABD’nin Küba politikası, genel olarak Latin Amerika’daki ABD etkisinin bir göstergesi olarak okunabilir. Türkiye’nin bölgeyle ilişkilerinde bağımsız bir duruş sergilemesi, uzun vadede diplomatik kazanç sağlayabilir.
