Milyonlarca Kübalı, uzun süreli elektrik kesintileriyle yaşamaya alışmış durumda. Karayipler'in bu sosyalist adasında, günlük hayatın rutini haline gelen elektrik kesintileri, vatandaşları alternatif enerji kaynakları arayışına itiyor. Kimi kömür ve odunla ısınıp yemek pişirirken, kimi de güneş panelleriyle evini aydınlatmaya çalışıyor. Küba, bir yanda fosil yakıt bağımlılığı diğer yanda yenilenebilir enerji potansiyeli arasında sıkışmış durumda.
Krizin derinleşen boyutları
Küba'da elektrik kesintileri yeni bir olgu değil. Ancak son yıllarda kriz derinleşti. ABD ambargosunun ağırlaştırdığı ekonomik koşullar, eskiyen altyapı ve yakıt sıkıntısı, elektrik üretimini ciddi şekilde etkiliyor. Hükümet, günde 8 ila 12 saat arasında değişen planlı kesintiler uygulamak zorunda kalıyor. Özellikle kırsal bölgelerde durum daha vahim. Hastaneler ve okullar jeneratörlerle idare ederken, evlerde mum ve fenerler kullanılıyor.
Küba hükümeti, enerji arzını artırmak için adımlar atıyor. Rusya ve Venezuela'dan gelen petrol sevkiyatları kısa vadeli çözüm sağlasa da, uzun vadede yenilenebilir enerjiye geçiş planlanıyor. Ülke, bol güneş ışığı ve rüzgar potansiyeline rağmen bu alanda yeterli yatırımı çekemiyor. ABD ambargosu, yabancı şirketlerin yatırım yapmasını engelliyor. Küba hükümeti, 2030 yılına kadar elektrik üretiminin %24'ünü yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı hedefliyor ancak bu hedefe ulaşmak zor görünüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Küba'nın enerji krizi, sadece ada için değil, Karayipler ve Latin Amerika için de önemli bir örnek teşkil ediyor. Bölge genelinde benzer altyapı sorunları ve yakıt bağımlılığı mevcut. Küba'nın yenilenebilir enerjiye geçiş çabaları, başarılı olursa diğer ülkeler için model olabilir. ABD ambargosu ise uluslararası hukuk açısından tartışmalı. Birçok ülke, ambargonun kalkması çağrısında bulunuyor. BM Genel Kurulu, her yıl ambargoya karşı karar alıyor ancak ABD bu kararları dikkate almıyor. Küba'nın enerji krizi, aynı zamanda iklim değişikliğiyle mücadele bağlamında da dikkat çekici. Ada, kasırgalar ve yükselen deniz seviyesi gibi iklim risklerine karşı savunmasız. Fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye geçiş, bu riskleri azaltabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küba'daki enerji krizi, Türkiye için dolaylı da olsa bazı çıkarımlar sunuyor. Türkiye, enerjide dışa bağımlı bir ülke olarak benzer kırılganlıklar taşıyor. Enerji arz güvenliği konusunda Küba'nın yaşadığı sıkıntılar, Türkiye'nin yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırması gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, ABD ambargosunun yarattığı ekonomik baskı, uluslararası hukuk ve egemenlik tartışmalarını yeniden gündeme getiriyor. Türkiye, Küba ile diplomatik ilişkilerini sürdürmekte ve ekonomik işbirliğini geliştirebilir. Enerji sektöründe potansiyel bir işbirliği, her iki ülke için de faydalı olabilir.
