Lahey'deki Kosova Özel Mahkemesi, eski Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi ile Kosova Kurtuluş Ordusu'nun (KLA) üç eski liderini savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan mahkum etti. Karar, Priştine'de hem siyasi çevrelerde hem de sokakta büyük bir şaşkınlık ve öfke yarattı. DW muhabirinin Priştine'den bildirdiğine göre, halk kararı protesto ederken, siyasi liderler karara sert tepki gösterdi.
Mahkumiyetin Arka Planı ve Tepkiler
Kosova Özel Mahkemesi, 1998-1999 Kosova Savaşı sırasında işlenen suçları yargılamak üzere 2015 yılında Lahey'de kuruldu. Mahkeme, Hashim Thaçi ve diğer sanıkları, Arnavut ve Sırp sivillere yönelik keyfi tutuklamalar, işkence, cinayet ve zorla kaybetme gibi suçlardan sorumlu tuttu. Thaçi, 2008-2014 yılları arasında başbakanlık, 2016-2020 yılları arasında ise cumhurbaşkanlığı yapmıştı. 2020'de görevdeyken istifa ederek Lahey'e gitmişti.
Kararın açıklanmasının ardından Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani, "Bu karar Kosova'nın kurtuluş mücadelesini lekelemez" dedi. Eski Başbakan Albin Kurti ise kararı "adaletin değil, siyasetin bir ürünü" olarak nitelendirdi. Priştine'de binlerce kişi, KLA lehine sloganlar atarak kararı protesto etti. Bazı göstericiler ellerinde Thaçi'nin posterlerini taşıdı.
Mahkeme, Thaçi'yi 10 yıl hapis cezasına çarptırdı. Diğer sanıklar Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi de çeşitli suçlardan mahkum edildi. Kararın temyiz süreci devam edecek. Kosova hükümeti, kararı tanımadığını ve itiraz edeceğini açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kosova'nın bağımsızlığını tanımayan Sırbistan, kararı memnuniyetle karşıladı. Sırp yetkililer, bunun "Sırp kurbanlar için adalet" olduğunu belirtti. Ancak Batılı ülkeler, kararın Kosova'nın uluslararası konumunu zayıflatmaması gerektiğini vurguladı. Avrupa Birliği ve ABD, mahkemenin bağımsızlığına güvendiklerini yineledi.
Öte yandan, Kosova ile Sırbistan arasındaki normalleşme görüşmeleri bu karardan olumsuz etkilenebilir. AB arabuluculuğundaki diyalog süreci zaten tıkanmış durumda. Kosova Başbakanı Kurti, Sırbistan ile görüşmeleri askıya alabileceklerini ima etti.
Uluslararası kamuoyunda ise karar, savaş suçları mahkemelerinin etkinliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Kosova Özel Mahkemesi, çoğu Kosovalı tarafından "KLA'yı yargılayan mahkeme" olarak görülüyor ve meşruiyeti sorgulanıyor. Mahkemenin, Sırp savaş suçlarını yeterince soruşturmadığı eleştirisi sıkça dile getiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kosova, Türkiye'nin Balkanlar'daki en yakın müttefiklerinden biridir. Thaçi, Türkiye'de saygın bir figür olarak görülür ve Türk yetkililerle yakın ilişkileri vardı. Karar, Türkiye'nin Kosova ile olan güçlü bağlarını sarsmaz; ancak Batılı müttefiklerle aynı safta yer alan Türkiye'nin, mahkeme kararına resmi tepkisi dikkatle izlenecek. Türkiye, Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olarak, Priştine'nin yanında durmayı sürdürecektir. Bölgesel istikrar açısından, kararın Sırbistan-Kosova diyaloğunu olumsuz etkilemesi, Türkiye'nin Balkanlar'daki arabuluculuk çabalarını zorlaştırabilir. Ayrıca, uluslararası mahkemelerin seçici adalet uyguladığı yönündeki algı, Türkiye'nin de zaman zaman dile getirdiği bir eleştiridir ve bu karar o eleştiriyi güçlendirebilir.
