Asya piyasalarında Çarşamba günü yaşanan sert yükseliş, Körfez ülkeleri arasında varıldığı bildirilen anlaşmanın etkisiyle gerçekleşti. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Mısır'ın Katar'a yönelik ambargosunu sona erdirme kararı, bölgesel istikrar umutlarını artırırken petrol fiyatlarında düşüşe yol açtı. Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1.2, Hong Kong'da Hang Seng yüzde 0.9, Çin'de Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 0.7 ve Güney Kore'de Kospi yüzde 0.8 değer kazandı. Petrol fiyatları ise Brent tipi ham petrolde varil başına 52 dolar seviyesine gerileyerek yüzde 1.5 kayıp yaşadı.
Anlaşmanın arka planı ve detayları
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkeler arasında 2017 yılında patlak veren kriz, Katar'ın terörizme destek verdiği ve İran'la yakın ilişkiler kurduğu iddialarıyla Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn ve Mısır'ın Katar'a hava, kara ve deniz ablukası uygulamasına yol açmıştı. Katar ise iddiaları reddetmiş ve ablukayı egemenliğine bir müdahale olarak nitelendirmişti. Son haftalarda, ABD ve Kuveyt'in arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda tarafların anlaşmaya vardığı bildirildi. Anlaşma kapsamında sınırların yeniden açılması, hava sahasının kullanımına izin verilmesi ve diplomatik ilişkilerin normalleştirilmesi öngörülüyor. Resmi açıklamaların önümüzdeki günlerde yapılması bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Körfez'deki bu uzlaşı, sadece bölge ekonomileri için değil, küresel enerji piyasaları ve jeopolitik dengeler açısından da önem taşıyor. Katar, dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatçılarından biri konumunda. Ablukanın sona ermesi, Katar'ın gaz ihracatını artırmasına ve bölgesel ticaretin canlanmasına olanak sağlayacak. Petrol fiyatlarındaki düşüş, anlaşmanın OPEC+ içindeki uyumu güçlendireceği beklentisiyle ilişkilendiriliyor. Suudi Arabistan ve BAE'nin petrol politikalarında daha koordineli hareket etmesi, piyasalarda arz fazlası endişelerini azalttı. Analistler, bu gelişmenin İran'ın bölgedeki etkisini sınırlayabileceğini ve ABD'nin Ortadoğu stratejisine olumlu yansıyabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Körfez krizinde Katar'ın yanında yer almış ve abluka sırasında Katar'a askeri ve ekonomik destek sağlamıştı. Normalleşme, Türkiye'nin Katar'daki askeri varlığının geleceği ve Ankara'nın Suudi Arabistan ile BAE ile ilişkileri açısından yeni bir denklem yaratabilir. Krizin sona ermesi, Türkiye'nin Körfez'deki nüfuz alanını daraltabileceği gibi, aynı zamanda bu ülkelerle ticari ve diplomatik bağların güçlenmesine de zemin hazırlayabilir. Petrol fiyatlarındaki düşüş, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için cari açığı azaltıcı etki yapabilir. Ancak gelişmelerin Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikalarına yansıması henüz net değil.
