ABD doları, Ortadoğu'da artan jeopolitik gerilimlerin etkisiyle küresel piyasalarda bir haftanın en yüksek seviyesine yakın seyrediyor. Yatırımcılar, Körfez bölgesinde tırmanan gerginliğin petrol arzı üzerinde yaratabileceği riskleri fiyatlarken, dolar diğer majör para birimleri karşısında değer kazancını sürdürüyor. Analistler, jeopolitik belirsizliklerin güvenli liman talebini artırmasıyla dolar endeksinin (DXY) son bir haftanın zirvesine yaklaştığını belirtiyor.
Körfez gerilimi ve piyasalara yansıması
Körfez bölgesinde İran ile ABD arasında son haftalarda artan söylem gerilimi, piyasalarda tedirginliğe yol açıyor. ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırması ve İran'ın nükleer programına ilişkin endişeler, yatırımcıları riskten kaçınmaya itiyor. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol tankerlerine yönelik olası tehditler, ham petrol fiyatlarını yukarı çekerken dolar talebini de besliyor.
Bu ortamda gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kalırken, Türk lirası da benzer bir eğilimle değer kaybediyor. Dolar/TL kuru, küresel dolar güçlenmesine ek olarak yurt içi enflasyon endişeleriyle de yükseliş trendini koruyor. Merkez Bankası'nın faiz kararları ve rezerv yönetimi yakından takip ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Körfez'deki gerilim yalnızca petrole değil, küresel tedarik zincirlerine de risk oluşturuyor. Bölgede askeri bir çatışma halinde petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkabileceği tahmin ediliyor. Bu durum, başta Avrupa ve Asya olmak üzere enerji ithalatçısı ülkeleri enflasyon ve cari açık yönünden olumsuz etkileyebilir.
ABD'nin Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile koordinasyon içinde yürüttüğü diplomatik baskı, İran'ın ise dolara alternatif bir ödeme sistemi geliştirme çabaları, gerilimin ekonomik boyutunu genişletiyor. BRICS ülkelerinin dolar bağımlılığını azaltma girişimleri de bu süreçte ivme kazanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Körfez gerilimi ve doların güçlenmesi, Türkiye ekonomisi için çifte risk oluşturuyor. Dolar/TL'nin yükselmesi ithalat maliyetlerini artırırken, enerji faturasını da yukarı çekiyor. Türkiye'nin doğalgaz ve petrol ithalatında Körfez ülkelerine olan bağımlılığı, jeopolitik gerilimin ekonomik yansımalarını doğrudan hissettirebilir. Öte yandan, Türkiye'nin bölgede arabuluculuk rolü üstlenmesi ve enerji koridoru projeleri, bu krizden fırsatlar yaratabilir. Ancak kısa vadede, doların değer kazanması ve petrol fiyatlarının yükselmesi, cari açık ve enflasyon üzerinde baskı yaratmaya devam edecektir.
