Singapur'da yaşayan bir anne, ilkokula giden kızının ev ödevlerini kontrol ederken fark ettiği bir durumla sarsıldı. Kızının yazım becerilerini geliştirmesi için verilen kitapçıkta, kadınların yemek yapıp dikiş diktiği, erkeklerin ise geç saatlere kadar çalıştığı cinsiyetçi kalıplar yer alıyordu. CNA Women kıdemli editörü Penelope Chan, bu deneyimini paylaşarak küçük yaştaki çocukların bilinçaltına işlenen bu mesajların toplumsal cinsiyet eşitliği açısından yarattığı tehlikelere dikkat çekiyor.
Yazım Kitapçığındaki Gizli Mesajlar
Penelope Chan, 7 yaşındaki kızının okuldan getirdiği yazım alıştırmaları kitapçığını incelerken şaşkına döndü. Kitapçıkta kız çocuklarının ev işleriyle, erkeklerin ise iş hayatıyla ilişkilendirildiğini fark etti. Örneğin, bir sayfada "baba geç saatlere kadar çalışır" ifadesi yer alırken, diğer bir sayfada "anne yemek yapar" ve "kız kardeş dikiş diker" gibi cümleler bulunuyordu. Chan, bu tür kalıpların çocukların zihninde kadın ve erkeğin toplumsal rollerini sorgusuz sualsiz kabul etmelerine neden olduğunu belirtti.
Chan'ın sosyal medyada paylaştığı bu durum, kısa sürede büyük yankı uyandırdı. Pek çok ebeveyn, çocuklarının okul materyallerinde benzer cinsiyetçi örneklere rastladıklarını dile getirdi. Uzmanlar, bu tür kitapların çocukların kariyer hedefleri ve ilgi alanlarını sınırlayabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle ilkokul çağındaki çocukların cinsiyet rollerini sorgulamadan içselleştirdiği, bu nedenle eğitim materyallerinin dikkatle seçilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Mücadelesinde Bir Adım Geri
Singapur gibi gelişmiş bir ülkede bile eğitim materyallerinde bu tür stereotiplerin yer alması, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda hâlâ kat edilmesi gereken uzun bir yol olduğunu gösteriyor. Birleşmiş Milletler'in yayımladığı raporlara göre, eğitim materyallerindeki cinsiyetçi kalıplar, kız çocuklarının STEM alanlarına yönelimini azaltırken, erkek çocuklarının duygusal ifade becerilerini köreltiyor. Singapur Eğitim Bakanlığı, konuyla ilgili açıklama yaparak ders kitaplarının gözden geçirildiğini ve güncellendiğini duyurdu. Ancak Chan'ın yaşadığı deneyim, bu tür materyallerin hâlâ dolaşımda olduğunu gösteriyor.
Asya genelinde benzer sorunlar yaşanıyor. Japonya, Güney Kore ve Çin gibi ülkelerde de eğitim kitaplarında cinsiyetçi rollerin sıkça yer aldığı biliniyor. Bu durum, küresel ölçekte toplumsal cinsiyet eşitliği hedeflerine ulaşmayı zorlaştırıyor. Eğitim materyallerinin dönüştürülmesi için sivil toplum kuruluşları ve velilerin baskı yapması gerektiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de eğitim materyallerinde cinsiyetçi kalıpların yer aldığı bilinen bir gerçek. MEB'in ders kitaplarında yaptığı son düzenlemelere rağmen, halen kadınların ev içi rollerle, erkeklerin ise iş hayatıyla tanımlandığı örnekler bulunuyor. Bu durum, Türkiye'nin toplumsal cinsiyet eşitliği endekslerinde alt sıralarda yer almasının nedenlerinden biri. Singapur'daki bu haber, Türkiye'deki ebeveynlerin ve eğitimcilerin de benzer materyaller konusunda bilinçlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, küresel bir sorun olan bu stereotiplerle mücadele, Türkiye'nin toplumsal kalkınma hedefleri açısından da kritik öneme sahip. Eğitimde fırsat eşitliği sağlanmadan, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak mümkün değil.
