Ortadoğu'daki savaş yeni bir cepheye taştı. Yemen'deki Husiler, Kızıldeniz'in girişindeki stratejik Bab el-Mendeb Boğazı'nı fiilen kontrol altına aldı ve Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı petrol boru hattını devre dışı bıraktı. Bu gelişme, küresel petrol arzında önemli bir daralmaya yol açarak Brent petrolün varil fiyatını son bir haftada %8'in üzerinde artırdı. Uzmanlar, Kızıldeniz krizinin daha da derinleşeceği uyarısında bulunuyor.
Krizin Arka Planı: Boru Hattı ve Boğazın Önemi
Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı boru hattı, günlük 5 milyon varil kapasitesiyle ülkenin Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına petrol taşıyor. Bu boru hattı, Basra Körfezi'nden çıkışı engelleyen olası bir İran ablukasına karşı Suudi Arabistan'ın sigortası olarak görülüyordu. Husilerin son saldırıları sonucu boru hattının devre dışı kalması, Riyad'ın ihracat kapasitesini ciddi şekilde kısıtladı. Aynı zamanda Husiler, Bab el-Mendeb Boğazı'na konuşlandırdıkları insansız hava araçları ve deniz mayınlarıyla bölgeden geçen ticari gemilere yönelik tehdidi artırdı.
Bab el-Mendeb Boğazı, Avrupa ile Asya arasındaki en kısa deniz yolu olan Kızıldeniz rotasının kapısı konumunda. Dünya deniz ticaretinin yaklaşık %12'si ve petrol taşımacılığının %10'u bu boğazdan geçiyor. Husilerin boğazı kontrol etmesi, Mısır'ın Süveyş Kanalı gelirlerini de tehdit ediyor; zira gemi sahipleri alternatif olarak Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu'nu dolaşmak zorunda kalırsa, hem süre hem maliyet artacak.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Husilerin bu hamlesi, İran'ın bölgedeki vekil güçleri üzerinden yürüttüğü stratejinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Tahran, nükleer müzakerelerde elini güçlendirmek için Husi kartını kullanıyor. ABD ve İngiltere, Kızıldeniz'deki ticari gemileri korumak için uluslararası bir koalisyon oluşturmuş durumda; ancak Husilerin karadan denize füzeleri ve İHA'ları, donanma için ciddi bir asimetrik tehdit oluşturuyor.
Petrol piyasaları da bu gelişmeye hızlı tepki verdi. Brent petrolün varil fiyatı 90 dolar sınırına dayandı. Analistler, Husilerin Bab el-Mendeb'de kalıcı kontrol sağlaması halinde fiyatların 100 doları aşabileceği öngörüsünde. OPEC+ ise üretim artışı konusunda isteksiz davranıyor; Suudi Arabistan'ın boru hattı kaybı, grubun elini zayıflatmış durumda. Avrupa'da doğalgaz fiyatları da Kızıldeniz'deki LNG taşımacılığının aksamasıyla yükselişe geçti. Asya ekonomileri, özellikle Çin ve Hindistan, enerji ithalatlarının büyük kısmını bu rotadan yapıyor; alternatif yolların maliyeti bu ülkelerin cari açıklarını artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ithalatının önemli bir kısmını Orta Doğu'dan deniz yoluyla karşılıyor. Kızıldeniz'deki istikrarsızlık, Türkiye'nin petrol ve doğalgaz tedarik maliyetlerini artırarak cari açığını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türk ihracatçıları için Süveyş Kanalı üzerinden Asya'ya uzanan ticaret yollarının kesilmesi veya uzaması rekabet gücünü zayıflatabilir. Bölgesel bir tırmanma, Türkiye'nin enerji güvenliği ve ekonomik istikrarı açısından yakından takip etmesi gereken bir risk oluşturuyor.
