Irak'taki milis gruplarının Orta Doğu petrolünün kalan can damarı olan bir boru hattına saldırı düzenlemesi ve Yemen'deki Husi güçlerinin Bab el-Mandeb Boğazı'nı kontrol etme konusunda her zamankinden daha avantajlı bir konuma geçmesi, Kızıldeniz üzerinden yapılan petrol ihracatı için görünümü her geçen gün daha da karartıyor. Bu iki gelişme, bölgede artan istikrarsızlığın enerji güvenliğine yönelik ciddi bir tehdit oluşturduğunu gösteriyor.
Irak'ta Boru Hattı Saldırısı: Petrol İhracatının Can Damarı Vuruldu
Irak'taki milis grupları, ülkenin kuzeyinden Türkiye'nin Ceyhan limanına uzanan ve Kürt Bölgesel Yönetimi (KBY) kontrolündeki bölgeden geçen boru hattına saldırı düzenledi. Bu boru hattı, Irak'ın uluslararası piyasalara petrol ihraç edebildiği neredeyse tek güzergah olarak kalmış durumda. Irak'ın güneydeki Basra limanları üzerinden yaptığı ihracat da Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim nedeniyle risk altında. Saldırı, Irak'ın zaten kırılgan olan ekonomisini daha da kötüleştirebilir ve küresel petrol arzında yeni bir daralmaya yol açabilir. Irak hükümeti henüz saldırının sorumluluğunu üstlenen bir grup açıklamasa da, İran destekli milislerin son aylarda bu tür eylemlere yöneldiği biliniyor. Boru hattının devre dışı kalması, Irak'ın günlük 400 bin varili aşan ihracatını durma noktasına getirebilir.
Husilerin Bab el-Mandeb'de Artan Kontrolü
Yemen'deki Husi güçleri, Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyonun geri çekilmesi ve Yemen hükümetinin zayıflamasıyla birlikte Bab el-Mandeb Boğazı'nın stratejik noktalarında kontrolü artırdı. Husi liderleri, Kızıldeniz'deki İsrail bağlantılı gemilere yönelik saldırılarını sürdüreceklerini ve hatta artıracaklarını açıkladı. Boğaz, dünya deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 12'sinin geçtiği kritik bir geçiş noktası. Husilerin burada daha güçlü bir konuma gelmesi, Kızıldeniz'den geçen petrol tankerleri için ciddi bir güvenlik riski oluşturuyor. Son haftalarda birçok denizcilik şirketi rotalarını değiştirerek Ümit Burnu'nu tercih etmeye başladı bile; bu da nakliye maliyetlerini ve süreleri artırıyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Kızıldeniz'deki istikrarsızlık, sadece Orta Doğu'yu değil, küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkiliyor. Avrupa ve Asya arasındaki petrol ticareti bu güzergaha bağımlı. Bab el-Mandeb'de artan Husi tehdidi ve Irak'taki boru hattı saldırısı, petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Uzmanlar, tedarik zincirindeki aksamaların enflasyonist etkiler yaratabileceği ve küresel ekonomik toparlanmayı sekteye uğratabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, ABD ve müttefiklerinin Husi saldırılarına karşı aldığı önlemler yetersiz kalıyor; bu da bölgede güvenlik mimarisinin çöktüğü yönündeki endişeleri artırıyor.
Öte yandan, İran'ın bu iki gelişmedeki parmağı dikkat çekiyor. Irak'taki milisler ve Husiler, İran'ın vekil güçleri olarak biliniyor. Tahran'ın, ABD ve İsrail'e karşı yürüttüğü gayri nizami savaşta bu grupları kullanarak Kızıldeniz'i bir baskı alanı haline getirmeye çalıştığı değerlendiriliyor. Bu durum, bölgesel bir savaşın kapıda olduğu yönündeki korkuları güçlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kızıldeniz'deki istikrarsızlık Türkiye'yi doğrudan etkiliyor. Irak'ın kuzeyindeki boru hattı Ceyhan'a bağlanıyor ve bu hat, Türkiye'nin enerji koridoru olma iddiasının önemli bir parçası. Saldırı, Türkiye'nin enerji güvenliğini riske atarken, IKBY ile yürütülen petrol ticaretini de sekteye uğratabilir. Ayrıca, Kızıldeniz'de artan gerginlik, Türkiye'nin Afrika ve Asya'ya yönelik deniz ticaretini olumsuz etkileyebilir. Türkiye, bölgede diplomatik girişimlerle istikrarı sağlamaya çalışsa da, Husi saldırıları ve İran'ın vekil savaşı, Ankara'nın manevra alanını daraltıyor. Enerji fiyatlarındaki olası artış, cari açık üzerinde baskı oluşturabilir. Bu nedenle Türkiye'nin, bölgesel aktörlerle diyaloğu güçlendirerek ve alternatif enerji koridorları geliştirerek riskleri azaltması kritik önem taşıyor.
