Tayland'ın kırsal bir yolunda ilerleyen arabanın içinde, birkaç aylık bir bebek, Nicha'nın* kucağında zümrüt yeşili kırsalı izliyor. Çocuğun, Çin'de büyütülmek üzere babasına teslim edilmesine çok az kaldı. Bu, Asya'da milyar dolarlık bir endüstriye dönüşen taşıyıcı annelik sektörünün acı yüzünü temsil ediyor. Tayland, Hindistan, Kamboçya ve Nepal gibi ülkelerde yoksul kadınlar, genellikle çiftlerin umutlarını taşırken kendi bedenlerini ve ruhlarını feda ediyor.
Taşıyıcı anneliğin karanlık yüzü
Taşıyıcı annelik, kısır çiftler için bir umut ışığı olsa da, düzenlemesiz bir pazar haline geldi. Tayland'da 2015 yılına kadar yabancılara taşıyıcı annelik yasal iken, yaşanan skandallar sonrası sıkı kurallar getirildi. Ancak bu kez de Kamboçya ve Laos gibi komşu ülkeler alternatif haline geldi. Aracılar, kadınlara genellikle 10-15 bin dolar vaat ediyor, ancak çoğu zaman sözleşmelerde gizli maddeler yer alıyor. Sağlık hizmetlerinin yetersiz olduğu kırsal bölgelerde, taşıyıcı anneler çoğu zaman yüksek riskli gebelikler geçiriyor.
Nicha gibi kadınlar, çoğunlukla borç batağından kurtulmak için bu yola başvuruyor. "Bir yıllık maaşımdan fazlasını bir gebelikle kazanabilirim" diyen Nicha, bebeğin doğumundan sonra duygusal bir boşluğa düştüğünü itiraf ediyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Asya-Pasifik bölgesi, dünyadaki taşıyıcı annelik vakalarının yüzde 70'ine ev sahipliği yapıyor. Çin, bu pazardaki en büyük talep kaynağı; ülkedeki kısırlık oranının yüzde 15'e ulaşması ve tek çocuk politikasının etkileri, sınır ötesi taşıyıcı anneliği körüklüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Taşıyıcı annelik endüstrisi, yalnızca etik değil, aynı zamanda hukuki krizlere de yol açıyor. Çin'de taşıyıcı annelik yasak olmasına rağmen, çiftler Güneydoğu Asya'ya yöneliyor. Bu durum, vatandaşlık sorunlarından çocuk kaçakçılığına kadar bir dizi problemi beraberinde getiriyor. Kamboçya ve Tayland, yabancı çiftlerin taşıyıcı anneden doğan çocuklarının vatandaşlığını tanımıyor, bu da çocukların "vatansız" kalmasına neden oluyor. Uluslararası hukuk bu konuda yetersiz kalırken, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) daha sıkı düzenlemeler çağrısında bulunuyor. Ancak yoksul ülkelerin ekonomik olarak bu sektöre bağımlı hale gelmesi, reformları zorlaştırıyor. Hindistan, 2015'te taşıyıcı anneliği yabancılara kapatarak öncü bir adım atmıştı, ancak bu kez düzenlemesiz bir yeraltı pazarı doğdu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de taşıyıcı annelik yasal olmamakla birlikte, yurtdışına yönelen kısır çiftlerin sayısı artıyor. Bu durum, tıbbi turizm ve etik tartışmalarını beraberinde getiriyor. Türkiye'nin Güneydoğu Asya'daki taşıyıcı annelik skandallarını izlemesi, kendi sağlık turizmi ve yasaları açısından önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa ile olan bağlantısı, AB'nin bu konuda olası bir düzenlemesinden etkilenebilir. Küresel bir sorun olan taşıyıcı anneliğin etik ve hukuki boyutları, Türkiye'nin de üzerinde durması gereken bir konu olarak öne çıkıyor.
