Rusya, Ukrayna'nın başkenti Kiev'e iki haftanın en büyük hava saldırısını düzenledi. Saldırıda UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Kiev Pechersk Lavra (Mağaralar Manastırı) alevlere teslim oldu. Ukrayna acil durum servislerinden yapılan açıklamaya göre, saldırıda 4 kişi hayatını kaybetti. Manastırın çatı katında başlayan yangın itfaiye ekiplerince kontrol altına alınmaya çalışılırken, tarihi yapının önemli bölümlerinin zarar gördüğü belirtiliyor. Kiev askeri yönetimi, saldırıda çok sayıda balistik ve seyir füzesinin kullanıldığını, Ukrayna hava savunmasının büyük kısmını etkisiz hale getirdiğini ancak bazı füzelerin hedefe ulaştığını duyurdu.
Saldırının arka planı: Tarihi manastır neden hedef seçildi?
Kiev Pechersk Lavra, 11. yüzyılda kurulmuş ve Ukrayna Ortodoksluğunun en önemli merkezlerinden biri. Manastır kompleksi, 1990 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmış ve ülkenin kültürel kimliğinin sembolü olarak görülüyor. Rusya'nın son haftalarda Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları yoğunlaştırdığı bilinirken, tarihi bir yapının hedef alınması spekülasyonlara yol açtı. Ukraynalı yetkililer, Rusya'nın sadece askeri değil, aynı zamanda kültürel mirası da hedef aldığını belirtti. Saldırı anına ait görüntülerde manastırın kubbelerinden dumanlar yükselirken, çevredeki binalarda da hasar oluştuğu görüldü. Kiev Belediye Başkanı Vitali Klitschko, saldırının 'korkunç bir savaş suçu' olduğunu söyledi.
Saldırının hemen ardından Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, UNESCO ve uluslararası topluma çağrıda bulunarak, kültürel mirasın korunması için acil önlem alınmasını talep etti. Bakanlık açıklamasında, 'Rusya, Ukrayna'nın kimliğini yok etmek için tarihi sembollerimizi hedef alıyor' ifadelerine yer verildi. Öte yandan, Rus tarafından saldırıya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Kremlin'e yakın kaynaklar, Rus ordusunun yalnızca askeri altyapıyı hedef aldığını iddia ederken, Ukrayna bu iddiaları 'saçma' olarak nitelendiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Savaşın kültürel cephesi
Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı, 24 Şubat 2022'den bu yana yalnızca askeri çatışma değil, aynı zamanda kültürel bir savaş olarak da devam ediyor. Rus güçleri daha önce Mariupol'deki tiyatro binası, Çernihiv'deki kütüphane ve Harkiv'deki üniversite gibi birçok kültürel yapıyı vurmuştu. Ukrayna Kültür Bakanlığı'nın verilerine göre, savaşın başından bu yana 1.500'den fazla kültürel miras alanı hasar gördü veya yok edildi. UNESCO, bugüne kadar Ukrayna'da 331 kültürel varlığın zarar gördüğünü doğruladı. Uzmanlar, Kiev Pechersk Lavra gibi sembol yapıların hedef alınmasının psikolojik savaşın bir parçası olduğunu, Ukrayna halkının direniş moralini kırmayı amaçladığını belirtiyor. Batılı ülkelerden gelen taziye mesajlarında, saldırı kınandı ve Ukrayna'ya destek yinelendi. NATO, Ukrayna'ya ek hava savunma sistemleri tedariki için çalışmalarını hızlandırdı.
Öte yandan, bu saldırı Ukrayna'nın hava savunma kapasitesindeki zaafları da bir kez daha gözler önüne serdi. Batı'dan temin edilen Patriot ve IRIS-T gibi sistemler, özellikle balistik füzeleri engellemekte zaman zaman yetersiz kalıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, daha fazla hava savunma sistemi ve mühimmat talebini yinelerken, ABD ve AB'nin yeni yardım paketleri üzerinde çalıştığı bildiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz'deki jeopolitik konumu ve Ukrayna ile Rusya arasındaki dengeli politikasıyla bu gelişmeden doğrudan etkileniyor. Kiev Pechersk Lavra gibi UNESCO listesindeki bir kültürel mirasın hedef alınması, Türkiye'nin de benzer tehditlerle karşı karşıya olduğu bir bölgede yaşanıyor. Türkiye, hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne desteğini sürdürürken hem de Rusya ile enerji ve ticaret bağlarını koruma çabasında. Bu tür saldırılar, Ankara'nın arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Ayrıca, Türk turizm sektörü ve kültürel miras çevreleri, savaşın kültürel varlıklara verdiği zararı yakından takip ediyor. Türkiye, gelecekteki olası bir barış sürecinde kültürel korumanın önemini vurgulayabilir.
