Ukrayna'nın güneyindeki Kherson bölgesinde, Rusya ve Ukrayna güçleri arasında varılan ateşkesin uzatıldığı yetkililer tarafından açıklandı. Başlangıçta Dnipro Nehri'nin sol yakasında bulunan Oleshky kentinde mahsur kalan sivillerin tahliyesi için planlanan geçici ateşkesin süresi uzatıldı. Her iki taraf da şu ana kadar ateşkesin ihlal edildiğine dair bir bildirimde bulunmadı. Bölgedeki yerel yönetimler, tahliye çalışmalarının devam ettiğini ve sivillerin güvenli bölgelere nakledildiğini belirtiyor. Ateşkesin ne kadar süreyle uzatıldığına dair resmi bir açıklama yapılmadı, ancak sahadaki kaynaklar çalışmaların birkaç gün daha sürebileceğini ifade ediyor.
Ateşkesin Arka Planı ve Tahliye Çalışmaları
Kherson bölgesi, Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna savaşının ilk aylarında Rus güçlerinin kontrolüne geçmişti. Ancak Ukrayna ordusu geçen yıl kasım ayında bölgenin büyük bölümünü geri aldı ve Rus güçleri Dnipro Nehri'nin sol yakasına çekildi. Nehir, şu anda iki taraf arasında fiili bir cephe hattı işlevi görüyor. Oleshky, nehrin sol yakasında, Rusya'nın kontrolündeki bölgede yer alıyor ve savaş öncesi yaklaşık 30 bin nüfusa sahipti. Tahliye edilmek isteyen siviller, su ve elektrik gibi temel hizmetlerden yoksun koşullarda yaşıyor.
Yetkililer, ateşkesin insani koridor oluşturulması amacıyla yapıldığını ve sivillerin güvenli bir şekilde bölgeden çıkarılmasının hedeflendiğini söylüyor. Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve diğer insani yardım kuruluşları, tahliye sürecine gözlemci olarak katılıyor. Bölgeden gelen görüntülerde, sivillerin otobüslerle nehir kenarındaki toplanma noktalarına taşındığı ve ardından Ukrayna kontrolündeki bölgelere geçirildiği görülüyor. Tahliye edilenler arasında çocuklar, yaşlılar ve hastalar da bulunuyor.
Ateşkesin ilk gününde herhangi bir çatışma yaşanmadığı bildirildi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin ofisinden yapılan açıklamada, "Ateşkesin şu ana kadar sorunsuz işlediğini ve tahliyelerin planlandığı gibi ilerlediğini" belirtildi. Rusya Savunma Bakanlığı da benzer şekilde ihlal raporu olmadığını duyurdu. Ancak her iki taraf da birbirini provokasyonlara hazırlıklı olmakla suçlamaktan geri durmuyor. Askeri uzmanlar, ateşkesin kırılgan olduğunu ve her an çatışmaların yeniden başlayabileceğini vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kherson'daki ateşkes, savaşın genel seyrinde nadir görülen bir insani ara olarak öne çıkıyor. Savaşın başından bu yana taraflar arasında çok sayıda yerel ateşkes girişimi olsa da bunlar genellikle kısa süreli olmuş ve kalıcı bir barışa dönüşmemişti. Bu son uzatma, özellikle Dnipro Nehri hattında tansiyonun bir miktar düşmesine işaret ediyor olabilir. Ancak uzmanlar, bunun daha geniş çaplı bir müzakere sürecinin başlangıcı olduğu yönünde iyimser bir yorum yapmak için erken olduğunu belirtiyor.
Birleşmiş Milletler ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gibi uluslararası kuruluşlar, ateşkesin uzatılmasını memnuniyetle karşıladı. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), bölgede 10 binden fazla sivilin hâlâ mahsur olduğunu ve insani yardıma ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. Tahliye edilenlerin barınma, gıda ve sağlık hizmetlerine erişiminde zorluklar yaşandığı bildiriliyor. Ukrayna hükümeti, tahliye edilen vatandaşların ülkenin batısındaki geçici barınma merkezlerine yerleştirileceğini açıkladı.
Rusya'nın bölgedeki varlığı ve ateşkesin sürdürülebilirliği konusunda belirsizlikler devam ediyor. Batılı istihbarat kaynakları, Rusya'nın askeri yığınak yapmaya devam ettiğini ve ateşkesi sadece taktik bir hamle olarak kullanabileceğini öne sürüyor. Kherson'in stratejik önemi, nehir geçiş noktaları ve kuzeydeki Ukrayna kontrolündeki bölgelere açılan kapı olmasından kaynaklanıyor. Ateşkesin kalıcı olması durumunda, bölgede daha geniş çaplı bir insani operasyonun önü açılabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kherson'daki ateşkes, Türkiye'nin Karadeniz bölgesindeki istikrar ve insani durum açısından yakından izlediği bir gelişme. Türkiye, savaşın başından bu yana Ukrayna ve Rusya arasında arabuluculuk çabaları yürütüyor ve insani koridorların açılmasını destekliyor. Ateşkesin uzatılması, Karadeniz'deki gerginliğin azalmasına ve bölgesel ticaret yollarının güvenliğine olumlu katkı sağlayabilir. Ancak Türkiye, ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşmesi için daha fazla diplomatik çaba gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, tahliye edilen sivillerin ihtiyaçlarının karşılanması için uluslararası yardım çağrılarına destek veriyor.
