Kenya'nın Thika bölgesinde bulunan Del Monte ananas çiftliğinde, özel güvenlik şirketi G4S'in devreye girmesinin ardından cinayetlerin devam ettiği bildiriliyor. Son bir yıl içinde, çiftlikte G4S güvenlik görevlilerinin karıştığı iddia edilen üç ayrı olayda üç erkek hayatını kaybetti. Ölenlerin aileleri ve bölge politikacıları, şirketin daha önce yaşanan ölümlerin ardından iç güvenlik ekibini G4S ile değiştirmesine rağmen şiddetin sona ermediğini belirterek alarm veriyor.
Arka plan ve gelişmeler
Del Monte, Kenya'daki ananas üretim tesislerinde güvenliği sağlamak üzere uluslararası özel güvenlik şirketi G4S ile anlaşma yapmıştı. Bu karar, daha önce çiftlikte yaşanan ve iç güvenlik görevlilerinin karıştığı iddia edilen ölümlerin ardından alınmıştı. Ancak aileler, G4S'in göreve başlamasının sorunları çözmediğini, aksine yeni şiddet olaylarının yaşandığını söylüyor.
Son olaylardan biri, 2023 yılı Kasım ayında meydana geldi. 35 yaşındaki Peter Mwangi, çiftlik arazisinde ölü bulundu. Ailesi, Mwangi'nin G4S görevlileri tarafından dövülerek öldürüldüğünü iddia ediyor. Bir diğer olayda ise, 28 yaşındaki James Kariuki, çiftlik yakınlarında kaybolduktan sonra cesedi bulundu. Aile, Kariuki'nin de G4S güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü öne sürüyor. Üçüncü kurban ise 42 yaşındaki Samuel Kamau; Kamau'nun ailesi, onun da benzer şekilde hayatını kaybettiğini belirtiyor.
Yerel politikacılar, Del Monte ve G4S'i olayları soruşturmamakla ve hesap vermemekle suçluyor. Milletvekili John Mwangi, "Bu cinayetlerin aydınlatılması ve sorumluların adalet önüne çıkarılması için hükümetin acilen harekete geçmesi gerekiyor" dedi. Aileler ise adalet arayışlarında uluslararası insan hakları örgütlerinden destek istiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kenya, tarım sektöründe büyük ölçekli yabancı yatırımlara ev sahipliği yapıyor. Del Monte gibi şirketler, ülke ekonomisine önemli katkı sağlarken, aynı zamanda işçi hakları ve güvenlik konularında eleştirilerle karşı karşıya kalıyor. Özel güvenlik şirketlerinin tarım alanlarında kullanımı, özellikle Afrika'da, arazi anlaşmazlıkları ve yerel halkla çatışmalarda artışa neden olabiliyor. G4S'in Kenya'daki faaliyetleri, daha önce de benzer iddialarla gündeme gelmişti. 2021 yılında, şirketin Kenya'daki bir başka tarım tesisinde de ölümlü olaylara karıştığı rapor edilmişti.
Bu tür olaylar, uluslararası şirketlerin tedarik zincirlerinde insan hakları ihlallerinin önlenmesine yönelik çağrıları yeniden gündeme getiriyor. Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri, şirketlerin faaliyetlerinden kaynaklanan insan hakları ihlallerini önleme sorumluluğunu vurguluyor. Del Monte ve G4S'in bu ilkeler doğrultusunda hareket edip etmediği ise soru işareti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kenya'daki bu olaylar, Türkiye'nin Afrika'da artan ekonomik ve diplomatik varlığı bağlamında dolaylı da olsa önem taşıyor. Türk şirketleri de tarım ve gıda sektöründe Afrika'da yatırımlar yapıyor. Benzer insan hakları ihlalleri riski, Türk yatırımlarının itibarını etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye, Kenya ile ikili ticareti geliştirmekte ve Afrika Birliği ile ilişkilerini güçlendirmektedir. Bu tür olayların bölgedeki istikrarı etkilemesi, Türkiye'nin diplomatik ve ekonomik çıkarlarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin Afrika politikasında insan haklarına duyarlılık ve şeffaflık ilkelerini ön planda tutması önem arz ediyor.
