İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın sürpriz bir şekilde istifa etmesi, Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık arasında 22 Temmuz'da yapılması planlanan üst düzey zirvenin ertelenmesine yol açtı. Zirvede, iki taraf arasında tarım ve gıda ürünleri ticareti, emisyon ticareti sistemi ve gençlik hareketliliği programı olmak üzere üç önemli anlaşmanın imzalanması bekleniyordu. Starmer'ın istifası, Brexit sonrası ilişkileri normalleştirme çabalarını sekteye uğratırken, yeni bir dönemin başlangıcına işaret ediyor.
Starmer'ın İstifası ve Siyasi Kriz
Keir Starmer, dün yaptığı açıklamada, parti içi baskılar ve hükümetinin Brexit sonrası ekonomik toparlanma politikalarına yönelik artan eleştiriler nedeniyle başbakanlık ve İşçi Partisi liderliğinden istifa ettiğini duyurdu. Starmer, 2020'de Jeremy Corbyn'in ardından partinin başına geçmiş ve 2024 genel seçimlerinde muhafazakarları yenerek başbakan olmuştu. Ancak, Brexit sonrası ticaret anlaşmalarının yavaş ilerlemesi ve kamu hizmetlerindeki aksaklıklar, partisinin popülaritesini düşürmüştü.
İstifa sonrası İşçi Partisi'nde geçici liderlik için yarış başlarken, AB tarafı zirvenin yeni bir tarihe ertelendiğini duyurdu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yaptığı yazılı açıklamada, "Birleşik Krallık'ın iç siyasi durumunu anlıyoruz. Zirvenin, yeni İngiliz hükümetiyle karşılıklı uygun bir tarihte yeniden planlanmasını umuyoruz" ifadelerini kullandı.
Zirvede Ele Alınması Planlanan Konular
Zirvede, AB ve İngiltere arasında Brexit sonrası ilişkileri derinleştirecek üç temel alanda anlaşma imzalanması planlanıyordu. Bunlardan ilki, tarım ve gıda ürünleri ticaretini kolaylaştıracak bir anlaşmaydı. Bu anlaşma ile iki taraf arasında gıda güvenliği standartlarının karşılıklı tanınması ve sınır kontrollerinin azaltılması hedefleniyordu. İkinci olarak, emisyon ticareti sistemi için bir ortaklık kurulması ve karbon piyasalarının birbirine bağlanması öngörülüyordu. Üçüncü anlaşma ise, 18-30 yaş arası gençlerin iki yıl süreyle diğer tarafta yaşama ve çalışma izni almasını sağlayan bir gençlik hareketliliği programıydı.
Bu anlaşmalar, özellikle İngiltere'nin AB ile ticaret engellerini azaltma ve iklim değişikliğiyle mücadelede işbirliğini güçlendirme çabalarının bir parçasıydı. Emisyon ticareti anlaşması, her iki tarafın da karbon nötr hedeflerine ulaşmasına katkı sağlayacaktı. Gençlik hareketliliği programı ise, Brexit sonrası azalan kültürel ve eğitsel değişimlerin yeniden canlandırılmasını amaçlıyordu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Starmer'ın istifası, Brexit sonrası AB-İngiltere ilişkilerinde bir belirsizlik dönemi başlatabilir. İngiltere, AB ile ticaret ve işbirliği anlaşmasını (TCA) uygulamaya devam ederken, yeni hükümetin bu anlaşmalara yaklaşımı merak ediliyor. Geçici yönetim, mevcut müzakereleri sürdüreceğini açıklasa da, kalıcı bir hükümetin politikaları netleşene kadar bazı süreçlerin durabileceği belirtiliyor.
AB cephesinde ise, zirvenin ertelenmesi hayal kırıklığı yaratsa da, diplomatik kanallardan sürecin devam edeceği sinyali veriliyor. AB, İngiltere'yi stratejik bir ortak olarak görmeye devam ediyor; ancak iç siyasi istikrarsızlık, müzakere sürecini yavaşlatabilir. Uzmanlar, yeni İngiltere başbakanının AB yanlısı mı yoksa daha şüpheci mi olacağını belirlemenin, bir sonraki zirvenin içeriğini önemli ölçüde etkileyeceğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin AB ve İngiltere ile olan ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, hem AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerini hem de İngiltere ile ayrı bir serbest ticaret anlaşması görüşmelerini sürdürmektedir. AB-İngiltere zirvesinin ertelenmesi, bu iki sürecin hızını ve önceliklendirilmesini etkileyebilir. Ayrıca, İngiltere'deki siyasi istikrarsızlık, Türkiye-İngiltere ticari ilişkilerinde kısa vadeli bir belirsizlik yaratabilir. Öte yandan, AB'nin yeni İngiltere hükümetiyle ilişkileri normalleştirme çabaları, Türkiye'nin de AB ile olan müzakerelerinde benzer bir ivme yakalamasına katkı sağlayabilir. Türkiye, bu süreci yakından takip ederek, kendi dış politika ve ticaret stratejilerini buna göre şekillendirmelidir.
