Şubat ayında Pasifik Okyanusu'nda kaybolan sekiz Ekvadorlu balıkçının ailesi, yakınlarının ABD deniz gözetimi faaliyetlerini bildirdikten sonra ortadan kaybolduğunu öne sürerek Amerikan hükümetinden açıklama talep ediyor. Ekvador'un Manabí eyaletinden denize açılan balıkçılar, 15 Şubat'ta karaya dönmeyince aileleri yetkililere başvurdu. Aileler, son iletişimde balıkçıların bir ABD donanma gemisi veya insansız hava aracı tarafından izlendiklerini söylediklerini iddia ediyor. Olay, Ekvador ile ABD arasında uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele kapsamında yürütülen işbirliğini sorgulatıyor.
Kayboluşun ayrıntıları ve ailelerin iddiaları
Balıkçılar, 10 Şubat'ta Ekvador'un Manta limanından 'Doña Lucía' adlı tekneleriyle açıldı. Ailelere göre, 13 Şubat'ta uydu telefonuyla son kez konuşan balıkçılar, yakınlarında bir ABD sahil güvenlik botu ve havada insansız hava aracı gördüklerini, kendilerini takip ettiklerini söyledi. O günden sonra teknelerinden haber alınamadı. Ekvador Deniz Kuvvetleri, arama kurtarma çalışmalarının 20 Şubat'ta sonuçsuz kaldığını duyurdu. Aileler, ABD'nin bölgede yürüttüğü 'Martillo' adlı uyuşturucu operasyonu sırasında balıkçıların yanlışlıkla hedef alınmış olabileceğini belirtiyor. ABD Güney Komutanlığı ise olayla ilgili soruşturma başlatıldığını, ancak henüz somut bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı.
ABD-Ekvador ilişkileri ve bölgesel bağlam
ABD, Ekvador ile 2023'ten bu yana Pasifik sularında ortak uyuşturucu kaçakçılığı operasyonları yürütüyor. Ekvador, Latin Amerika'da kokain trafiğinin en yoğun güzergahlarından biri. ABD Güney Komutanlığı, bölgede P-8 Poseidon deniz devriye uçakları ve insansız hava araçları konuşlandırıyor. Uzmanlar, balıkçıların rutin avlanma sırasında yanlışlıkla bir operasyonun ortasında kalmış olabileceğini söylüyor. Ancak ABD yasalarına göre, denizde şüpheli bir tekneye müdahale öncesi kimlik tespiti yapılması gerekiyor. Olay, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının sorgulanmasına yol açtı. Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa, konunun 'öncelikli' olduğunu belirterek ABD'den resmi bilgi istedi. İnsan hakları örgütleri, kayıp balıkçıların ailelerine psikolojik destek sağlanması ve olayın bağımsız bir komisyon tarafından araştırılması çağrısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, ABD'nin Latin Amerika'daki askeri operasyonlarının yol açabileceği sivil kayıplara dair uluslararası hukuk tartışmalarını gündeme getiriyor. Türkiye, benzer şekilde Ege ve Akdeniz'de kendi güvenlik operasyonlarını yürütüyor; ancak sivil balıkçıların zarar görmemesi için dikkatli bir hassasiyet gösteriyor. ABD'nin bölgedeki müdahale yöntemleri, Türkiye'nin NATO içindeki müttefiklik ilişkilerinde şeffaflık ve hesap verebilirlik beklentisini artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Latin Amerika ile gelişen ticari ve diplomatik bağları, bölgedeki istikrarsızlığın artması durumunda olumsuz etkilenebilir. Olay, küresel ölçekte deniz güvenliği ve insan hakları ihlalleri konusunda farkındalık yaratma potansiyeli taşıyor.
