ABD hükümeti, Meksika'nın Michoacan eyaletinde yürüttüğü tüm resmi operasyonları askıya aldığını duyurdu. Kararın gerekçesi olarak “ABD çıkarlarına yönelik tehdit” gösterilirken, bu durum avokado ihracatı için zorunlu olan denetimlerin de durmasına yol açtı. Michoacan, dünyanın en büyük avokado üreticisi olan Meksika'nın kalbi konumunda. ABD'nin bu hamlesi, milyarlarca dolarlık avokado ticaretini sekteye uğratırken, küresel avokado pazarında fiyat artışlarına neden olabilir.
Gelişmenin arka planı
Michoacan, Meksika'nın avokado üretiminin yaklaşık yüzde 80'ini karşılıyor ve bu üretimin büyük bir kısmı ABD'ye ihraç ediliyor. ABD Tarım Bakanlığı (USDA), avokadoların güvenliğini sağlamak amacıyla bu eyalette denetim ekipleri bulunduruyordu. Ancak, son haftalarda bölgedeki kartel faaliyetlerinin artması, bu ekiplerin güvenliğini tehdit etmeye başladı. ABD yönetimi, “ABD çıkarlarına yönelik tehdit” olarak nitelendirdiği bu durum karşısında, tüm devlet operasyonlarını durdurma kararı aldı.
Bu karar, USDA'nın Michoacan'daki tesislerini kapatması ve personelini güvenli bölgelere tahliye etmesi anlamına geliyor. Denetimlerin durması, avokado sevkiyatlarının ABD'ye girişini fiilen imkânsız hale getiriyor. USDA yetkilileri, güvenlik tehdidinin devam etmesi halinde bu askıya almanın uzayabileceğini belirtiyor. Bu durum, ABD'de avokado fiyatlarının kısa sürede artmasına ve bazı marketlerde avokado bulunamamasına yol açabilir.
Michoacan, sadece avokado değil, aynı zamanda böğürtlen ve diğer meyve çeşitlerinin de ana üretim merkezlerinden biri. Bölgede faaliyet gösteren suç örgütleri, tarım ürünlerinin tedarik zincirinden pay almak için sıklıkla şiddete başvuruyor. ABD'nin kararı, bu çetelerin etkisini daha da görünür kılarken, Meksika hükümeti ile ABD arasında yeni bir gerilim yaratma potansiyeli taşıyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, sadece ABD-Meksika ticari ilişkilerini değil, küresel avokado pazarını da etkileyecek güçte. Dünya genelinde avokado tüketimi her yıl artıyor ve Meksika bu artan talebi karşılamada kilit rol oynuyor. ABD'ye yapılan avokado ihracatının durması, Meksika ekonomisi için büyük bir darbe anlamına geliyor. Aynı zamanda, diğer Latin Amerika ülkeleri (Peru, Şili, Kolombiya) kısa vadede bu boşluğu dolduramayabilir; çünkü üretim kapasiteleri sınırlı.
Öte yandan, bu durum ABD'nin gıda güvenliği politikaları açısından da kritik bir test niteliği taşıyor. ABD, ithal gıda ürünlerinin güvenliğini sağlamak için yurtdışında denetimler yürütüyor; ancak bu denetimlerin güvenlik riskleri nedeniyle askıya alınması, tedarik zincirinin kırılganlığını gözler önüne seriyor. Benzer güvenlik sorunları, Kolombiya'da muz üretimi, Orta Amerika'da kahve tarımı gibi diğer tarımsal ürünlerde de yaşanabiliyor.
Kartellerin tarım sektörü üzerindeki etkisi, sadece güvenlik açısından değil, aynı zamanda ekonomik istikrarı tehdit eden bir faktör. Uzmanlar, bu tür olayların uluslararası ticaret anlaşmalarının geleceğini de etkileyebileceği görüşünde. ABD'nin bu kararı, Meksika hükümetine kartellerle mücadele konusunda daha fazla baskı yapma amacı taşıyor olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, küresel gıda tedarik zincirindeki kırılganlıkların bir göstergesi olması açısından önem taşıyor. Türkiye, tarımsal ürünlerde ithalat bağımlılığı olan bir ülke; bu nedenle, avokado gibi ürünlerde fiyat artışları, Türkiye'ye de yansıyabilir. Ayrıca, bu olay, ülkelerin gıda arz güvenliği için yerli üretimi teşvik etmeleri gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor. Türkiye, son yıllarda yerli avokado üretimini artırma çabasında; bu tür küresel krizler, bu çabaların önemini vurguluyor.
